جمعه 8 شهریور 1392 01:14 ق.ظ نظرات ()



کماندوهای بریتانیایی در طی تهاجم به واگسو، نروژ



حمله به کشورهای اسکاندیناوی همیشه نگرانی هیتلر را در بر داشت و آن را یک منطقه استراتژیک و سرنوشت ساز می دانست. همچنین به علت وجود منابع نفتی و معدنی ارزش آن را برای آلمانها زیاد بود. متقین در طول جنگ چندین بار عملیاتهای فریب آمیزی در این منطقه برای کاهش فشار آلمانها در دیگر جبهه ها اجرا کردند. عملیاتهایی مانند فورتیتود شمالی که نقشی کاملا گمراه کننده و موفق آمیز داشتند. اما از نظر نگارنده اولین عملیاتهای از این دست در نروژ بیشتر از آنکه نقش گمراه کننده داشته باشند نقشی برای نفوذ در خاک اروپا و ایجاد یک سرپل داشتند که با شکست آنها تنها به عنوان عملیاتهایی گمراه کننده و کاهش دهنده فشار عنوان شدند. مسلما همان طور که آلمانها به درستی به روی این منطقه حساس بوده و متفقین نیز اهمیت این منطقه را به خوبی می دانستند و با در دست گرفتن این مناطق عملا آلمان را تحت فشار بسیار شدیدی قرار داده و آن را به مرز فلج شدن سوق می دادند و در مدت خیلی کوتاه تری به جنگ پایان می دادند. منابع نفتی مهم و معادن مختلف از جمله فلزات استراتژیکی همچون آهن در این ناحیه و بنادر مهم موجود در اسکاندیناوی مخصوصا در نروژ که نقشی ویژه برای نیروی دریایی آلمانها داشت ، با از دست دادنشان آلمانها را در وضعیت نگران کننده ای قرار می داد.  نخستین عملیات از این دست به نام عملیات آرچری است که در 27 دسامبر 1941 عملیات مشترکی توسط نیروهای بریتانیایی علیه مواضع المانها در جزیره واگسو آغاز شد. جزایر واگسو و مالوی در سواحل نروژ بین برگن و تراندهایم قرار دارد و تا قبل از دسامبر 1941 این منطقه آنچنان مورد توجه نبود. چرچیل مشتاق بود تا یک عملیات بزرگ در این منطقه علیه تراندهایم صورت دهد تا از فشار وارد بر روسها در جبهه ی شرق بکاهد و از مسیر تدارکات متفقین به مورمانسک حفاظت کند اما این حمله تا پایان سال 1941 امکان پذیر نبود. هدف این عملیات نگه داشتن نیروهای آلمانی در منطقه و جلوگیری از فرستاده شدن آنها به جبهه شرق بود. همین طور به این علت  واگسو برای این امر انتخاب شد که در این منطقه تاسیسات و امکانات نظامی آلمانها نیز قرار داشت. در این حین یک حمله ی انحرافی دیگر  300 مایل بالاتر در شمال این منطقه به نام جزایر لوفتن همزمان با عملیات علیه واگسو نیز صورت گرفت.



نقشه نروژ و محل جزایر لفتن در شمال، واگسو و مالوی در کنار تراندهایم در مرکز تصویر


برآورد اطلاعاتی متفقین از نیروهای آلمانی موجود در منطقه حاکی از 150 سرباز از لشگر 181 ام، یک تانک و 100 کارگر بود. 4 اسکادران از جنگنده و بمب افکنها در مجموع 37 هواپیما در کل منطقه از پایگاههایی در هردیا تا تراندهایم به صورت عملیاتی بودند و بررسی ها از نبود هیچ کشتی جنگی آلمانی در منطقه بود. در جزیره کوچک مالوی، در هر کمتر از 500 متر تا 200 متر؛ تاسیسات دفاع ساحلی قرار داشت. همین طور انبارهای مهمات، تانکرهای نفت و یک سربازخانه  نیز در آن  قرار داشت.  این جزیره طوری قرار گرفته بود که می توانست  شهر واگسو جنوبی را که در آن یک کارخانه نفت؛ چندین کارخانه ماهی و یک ایستگاه برق قرار داشت را نگهبانی کند.
نیروهای مهاجم عبارت بودند از گردانهای 3 کماندو،  2 کماندو ، دسته بهداری گردان 4 کماندو، واحد مهندسی و تخریب گردان 6 کماندو و تعدادی  نروژی از گروهان 1 مستقل نروژی که در مجموع 576 نفر نیرو می شدند در این عملیات شرکت کردند. این هجوم همراه با پشتیبانی توپخانه ناوهای جنگی نیروی دریایی پادشاهی شامل 4 ناوشکن،یک ناوچه،یک کشتی نیرو پیاده کن و یک زیردریایی بود.این حمله همچنین با حمایت نیروی هوایی پادشاهی بریتانیا همراه بود.   در طراحی عملیات نیروهای شرکت کننده  به  5 هدف  تقسیم شده بودند:   - تامین کردن منطقه شمالی شهر مالوی در  واگسو جنوبی و درگیر شدن احتمالی با هر نوع نیروی کمکی دشمن - اشغال و تامین کل شهر مالوی - نابود کردن دشمن در جزیره مالوی و تسلط یافتن  بر شهر - نابود کردن نقطه مقاومت و دژ دشمن در هالویک در جنوب مالوی - فراهم کردن یک نیروی ذخیره دریا به خشکی   هدف اصلی عملیات نابود کردن مرکز تولید روغن ماهی و انبارهای آن بود که در ساخت مواد انفجاری شدید به کار می رفت. همچنین جلب کردن توجه المانها به این منطقه و گسیل کردن نیروهای بیشتری به آنجا بود تا نیروهای کمتری به جبهه ی شرقی فرستاده شوند.   تهاجم در ساعت 7 صبح روز حمله ناوهای بریتانیایی با زیردریایی اچ ام اس تونا در آبراه واگسو برای چک ناوبری  با یکدیگر ملاقات کردند و لندینگ کرافتها به دور از دید رادارهای آلمانها در جزیره مالوی نگه داشته شده بودند. حمله با آتش ناوها علیه خطوط دفاع ساحلی در ساعت 8 صبح آغاز شد. در کمتر از 10 دقیقه 500 گلوله توپ توسط 5 کشتی جنگی ساحل را گلوله باران کردند. نیروی هوایی بریتانیا نیز در حمله به ساحل اقدام به پرتاب بمبهای دودزا کرده تا دید مدافعان ساحل را کاهش داده تا نیروهای پیاده شونده در ساحل راحت تر پیشروی کنند. پیاده سازی نیروها در طلوع افتاب  پس از توپ باران و بمباران سنگین و موثر نیروی دریایی آغاز شد.
کماندوهای عملیات کننده به 5 گروه تقسیم شدند، گروه اول در هالیویک ، در 2 کیلومتری جنوب واگسو پیاده شد تا یک دژ آلمانی را نابود کند. گروه دوم کماندوها در خود قسمت جنوبی شهر پیاده شدند. گروه سوم کماندوها نیز در جزیره مالوی پیاده شدند تا  پس از بمباران جزیره را از نیروهای باقی مانده آلمانی پاکسازی کنند. گروه چهارم کماندوها نیز به صورت احتیاط  شناور باقی ماند. گروه پنجم کماندوها نیز در شمال واگسو پیاده شده تا از عبور نیروهای کمکی آلمانی جلوگیری کند.



نقشه جزایر واگسو و مالوی و همچنین محل پیاده شدن و قرار گرفتن 5 گروه نیروهای مشترک بریتانیایی که با فلش نشان داده شده است.


آلمانها غافلگیر شده بودند اما با این حال  به صورت شجاعانه ای شروع به نبرد و مقاومت کردند. 3 توپ ساحلی از 4 عدد از آنها در جزیره مالوی از بین رفتند، کل درگیری نزدیک به 20 دقیقه طول کشید که قسمتی از آن مدیون  توپ باران دقیق و کامل نیروی دریایی بود. تا زمانی که 105 نفر از گروه 3 تنها 50 متر با ساحل فاصله داشتند توپ خانه ناوها همچنان با شدت ساحل را می کوبید. آلمانها دیگر فرصت چندانی برای به رو آمدن و مقابله با نیروهای پیاده شده را نداشتند، اتفاقات به سرعت پیش می رفت و آلمانیهای باقی مانده از بمباران به اسارت گرفته شدند و کماندوها به طرف واگسو جنوبی برای نبرد و پاکسازی به راه افتادند. در همین حال نیروهای پیاده شده در هالیویک با مقاومت کمتری نسبت به آنچه در انتظارش  بودند مواجه شدند و پس از مدتی آنها نیز به عنوان نیروی کمکی به نبرد در واگسو جنوبی پیوستند. گروه پنجم نیز با همراهی 2 ناوشکن اچ ام اس اریبیس و اچ ام اس آنسلو به شمال واگسو رفته و در آنجا بدون  هیچ مقاومتی پیاده شده و اقدام به مسدود کردن راه برای  نیروهای کمکی آلمانی از سمت شمال واگسو نمودند. گروه پنجم نیز سپس به نبرد در واگسو جنوبی ملحق شد. . حمله بر طبق برنامه و اهداف از قبل تعیین شده به پیش رفت. اما در یکی از اهداف و شاید اصلی ترین آنها ناکام ماند، تصرف شهر مالوی که برخلاف انتظار بریتانیایی ها مقاومت سرسختانه و فراتر از پیش بینی های قبلی در آن در حال رخ دادن بود. چیزی که بریتانیایی ها انتظار آن را نداشتند وجود حدود 50 رنجر کوهستان آلمانی در درون شهر بود که برای دوره ی کوتاه استراحت از جبهه ی شرقی به آنجا آورده شده بودند.  تجربیات جنگهای خیابانی و تک تیراندازی این کوماندوهای آلمانی و مهارت آنها، درگیری را به یک نبرد خانه به خانه در شهر تبدیل کرد که باعث شد فرمانده کوماندوهای بریتانیایی " جان دونفارد-اسلاتر" درخواست نیروی های ذخیره و احتیاط را کند. در نهایت در ساعت 13:45 کلنل دورنفورد-اسلاتر فرمانده عملیات دستور عقب نشینی از واگسو را صادر کرد، حدود ساعت 2 بعد از ظهر کماندوهای بریتانیایی شروع به عقب نشینی کرده و در این بین اقدام به تخریب و نابودی 4 کارخانه،انبارهای  روغن ماهی، مهمات و سوخت و تعدادی تاسیسات و استحکامات نظامی کردند. در ساعت 14:45 نیروها دوباره سوار بر کشتی ها شده و به حرکت در آمده بودند. در این نبرد هر 2 طرف به صورت سرسختانه ای جنگیده بودند و بیشتر شهر در آتش می سوخت.


 

انتقال یک سرباز زخمی بریتانیایی به لندینگ کرافت


نتیجه تمام اهداف عملیات همچون نابود کردن کارخانجات، دژهای ساحلی،ایستگاه برق ، فانوس دریایی و ..به غیر از تصرف شهر موفق آمیز بود.   این اولین حمله ی مشترک نیروهای 3 گانه علیه یک موضع دفاعی بود که تا آن موقع صورت گرفته بود. مونت باتن یکی از فرماندهان بریتانیایی درباره ی این حمله گفته بود " هیچ کس نمی داند واقعا چه اتفاقی قرار است بیافتد و شما کسانی هستید که می روید تا آن را بفهمید."



سربازان بریتانیایی در واگسو



در این نبرد نیروی هوایی بریتانیا به مدت 7 ساعت آسمان را تحت پوشش قرار داده بود که متحمل تلفاتی نیز شد. هیچ کدام از کشتی های جنگی نیروی دریایی مورد هدف قرار نگرفتند اما یک بمب فسفری متعلق به یک هواپیمای بریتانیایی مورد هدف قرار گرفته به یکی از لندینگ کرافتها برخورد کرده و تلفاتی را بر جای گذاشت. در این حمله 17 کماندوی بریتانیایی کشته و 57 نفر دیگر زخمی شدند، هیچ ناو جنگی بریتانیایی غرق نشد اما نیروی هوایی بریتانیا 8 فروند هواپیما را از دست داد. فرمانده نیروهای سلطنتی نروژی به نام کاپیتان لینگ نیز در حمله به مواضع آلمانها کشته شد. آمار دقیقی از تلفات آلمانها در دسترس نیست اما اعداد ادعایی کوماندوهای بریتانیایی 120 کشته و 98 اسیر، غرق 10 کشتی تجاری در مجموع به تناژ 15 هزار تن  به همراه یک کپی از کدهای نیروی دریایی آلمان است.   این حمله به اندازه کافی تاثیرگذار بود تا باعث شود هیتلر 30 هزار نیرو را به مناطق شمال اسکاندیناوی و جزایر آن برای دفاع در برابر حملات احتمالی متفقین از شمال نروژ برای تحت فشار قرار دادن سوئد و فنلاند بفرستد.   متفقین پس از آن دیگر به این منطقه حمله گسترده ای را صورت نداده و تنها عملیاتهای فریب آمیزی همچون فورتیتود را به اجرا در آوردند. شاید آنها هم با این حمله متوجه شده بودند که دیگر شانسی برای پیروزی در این جبهه ندارند. زیرا پس از این حمله، نیروهای بیشتری به منطقه گسیل شده و دیواره ی دفاعی قدرتمندی آنجا شکل گرفته بود. نروژ و کشورهای اسکاندیناوی تا پایان جنگ در کنترل آلمانها باقی ماندند و پس از تسلیم شدن رایش سوم این نیروها نیز خود را تسلیم کردند.


نویسنده و مترجم:   محمدحسین پاز


منتشرشده در ماهنامه جنگ افزار شماره 104 مرداد 1392:ISSN 1735251-7 


به ما در فیسبوک بپیوندید!



در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.


سرمازدگی                                                                       یادداشتهای من درباره ی انتخابات؛ قسمت اول

حمله به دژ ابن ایمائل                                                          یادداشتهای من درباره ی دموکراسی؛قسمت اول

آخرین تیر در ترکش                                                           یادداشتهای من درباره ی دموکراسی؛قسمت دوم

جدال در خیابان                                                                 یادداشتهای من درباره ی دموکراسی؛قسمت سوم

جت در برابر جت                                                               یادداشتهای من درباره ی دموکراسی؛قسمت چهارم

نگاهی از درون                                                                و باز هم یک حماسه ی احمقانه ی دیگر

هنگامی که تیراندازی ها تمام شد...                                          میراثهای بشری؛ میراثهای معنوی

پز دموکراسی                                                                  منشور کبیر، مفادی که شاه انگلستان را به زور محدود کرد و حق داشتن دادگاه عادلانه برای هرکس. 

نگاهی نو به تاکتیکهای توپخانه ی ناپلئون؛قسمت اول                      عملیات مشترک نیروهای ویژه ایران و آمریکا برای آزادسازی هرات (قیام هرات)

نگاهی نو به تاکتیکهای توپخانه ی ناپلئون؛قسمت دوم                      آتش جوجه تیغی! توپولف 2 گان شیپ

ماشین رمزنگار صورتی که آمریکایی ها از سفارتخانه ی ژاپن در برلین به غنیمت گرفتند            عکسهای مکس دسفور از جنگ کره  

تأمّلی بر سرگذشت اواریست گالوا                                           فیلمی از قتل عام بازماندگان کشتی ژاپنی غرق شده توسط زیردریایی آمریکایی