منوی اصلی
جنگها و تاریخ
  • پنجشنبه 18 خرداد 1391 06:50 ب.ظ نظرات ()


    تاریخ: 15 تا 16 دی ماه 1359(5 تا 6 ژانویه 1981).

    محل: جنوب کرخه کور، غرب اهواز.

    نتیجه: پیروزی عراق در ضد حمله،سقوط هویزه.

     

    متخاصمین

    جمهوری اسلامی ایران

    عراق

    فرماندهان

    تیمسار ظهیر نژاد فرمانده نیروی زمینی ارتش

    تیمسار فلاحی رییس ستاد مشترک ارتش

    آیت الله خامنه ای نماینده رهبری در شورای عالی دفاع

    سرهنگ حسینی فرمانده عملیات نیروی زمینی

    تیمسار لطفی فرمانده لشکر 16 زرهی قزوین

    تیمسار جمشیدی فرمانده تیپ 1 لشکر 16 زرهی قزوین

    شهید حسین علم الهدی فرمانده سپاه سوسنگرد

    جاودان اثر علی هاشمی فرمانده سپاه حمیدیه

    ؟

    استعداد رزمی

    در حدود 15000 نفر

    تیپ 1و3 از لشکر 16 زرهی قزوین

    تیپ 2 از لشکر 92 زرهی اهواز

    2 گردان از لشکر 77 پیاده

    2 گردان از سپاه پاسداران سوسنگرد

    گروهی از ستاد جنگهای نامنظم (شهید چمران)

    در حدود 20000 نفر

    تیپ 35 و 43 زرهی از لشکر 9

    گردان 14 زرهی

    تیپ 20 مکانیزه از لشکر 5

    تیپ 8 مکانیزه از لشکر 8

    تیپ 31 نیروی مخصوص

     

    تلفات

    140 تا 250 دستگاه تانک

    100 دستگاه خودروی زرهی

    1 فروند هواپیما

    1 فروند هلیکوپتر

    1000 نفر کشته و مجروح

    800 نفر اسیر

    50 دستگاه خودرو

    55 دستگاه تانک

    3 فروند هلیکوپتر

    15 دستگاه موشک انداز

     

    پیش زمینه

    با گذشت 3 ماه از آغاز تجاوز عراق به ایران و سقوط خرمشهر فشار بر روی سران سیاسی و نظامی کشور در جهت بیرون راندن متجاوزین از خاک ایران شدت گرفت. ابوالحسن بنی صدر ،رییس جمهور وقت و فرمانده کل قوا، در روز 26 آذر 59 در طی جلسه ای به فرماندهان نظامی عالی رتبه ارتش خطاب می کند:«به هر ترتیبی که هست برای عملیات آفندی طرح ریزی کنید. من دیگر در مقابل نظریات و خواسته های مردم و رهبران مذهبی قدرت مقاومت ندارم، یا باید طرحی را تهیه و اجرا کنید و یا اینکه بروید در رسانه های گروهی صریحا علت عدم امکان اجرای عملیات آفندی را برای مردم توضیح دهید.»

    در نتیجه این فشارها، نیروی زمینی ارتش دو طرح حمله بزرگ را به منظور بازپس گیری مناطق از دست رفته درجبهه جنوب آماده می کند. طرح اول حمله از سمت غرب اهواز و جنوب هویزه به منظور بیرون کردن دشمن از دشت آزادگان و از بین بردن تهدید عراق نسبت به اهواز، هویزه و سوسنگرد برنامه ریزی می شود. طرح دوم باید به فاصله چند روز پس از طرح اول اجرا می شد و با حمله از سمت ماهشهر و آبادان به صورت گازانبری نیروهای عراق را که از کارون رد شده و آبادان را از سمت شرق محاصره کرده بوند در هم می شکست و در نهایت به آزادی خرمشهر می انجامید. هر یک از دو طرح در چند مرحله اجرا می شدند و در صورت موفقیت در هر مرحله، مرحله بعدی عملیات شروع می شد.

    ارتش بنابر آموزه های استاندارد خود در هر دو حمله بر تک زرهی و نفوذ عمیق در مواضع دشمن تکیه داشت. در هر دو طرح قرار بود که بار اصلی عملیات بر دوش واحدهای زرهی باشد و نیروهای پیاده در کنار زرهی حرکت کرده و پس از رسیدن به اهداف عملیات مواضع جدید را تثبیت کنند. متأسفانه تمهیدات لازم برای حملاتی با این ابعاد توسط نیروی زمین در نظر گرفته نشده بود و در نتیجه هر دو عملیات با شکست مواجه شدند.

    عملیات نصر؛ وضعیت عمومی منطقه عملیات

    منطقه جغرافیایی كه در مرحله اول عملیات مورد نظر بود غرب اهواز و جنوب سوسنگرد را شامل می شد. این منطقه ازطرف شمال به شاخه شرقی-غربی رودخانه كرخه، از شرق به رودخانه كارون بین كوت بدالله تا آبادی فارسیات و ازمغرب جاده هویزه به یزدنو و ازجنوب به پادگان حمید و جفیرمحدود می شود.

    در جنوب غربی حمیدیه رودخانه كرخه نور از كرخه منشعب می گردد. ابتدا به سمت جنوب و سپس در نزدیكی روستای بنی تمیم به سمت غرب تغییرمسیر داده به موازات كرخه پس ازعبور از هویزه به هورالعظیم می ریزد.

    به علت لایروبی های سالیانه و ریختن گل و لای این رودخانه در دو طرف آن عارضه مرتفعی ازهویزه تا آبادی اژدك پدید آمد كه در زمینهای هموار و مسطح جنوب دارای ارزش نظامی است.

    انشعابات كرخه و كرخه كور در مواضع بارندگیهای شدید، سبب آب گرفتگی زمینهای اطراف می شود كه می تواند برای حركت نیروها ، به ویژه تجهیزات زرهی و مکانیزه، محدویت ایجاد كند.

    زمین منطقه به گونه ای است كه درمواقع خشكی بسیار نرم و درهنگام بارندگیهای شدید و طغیان رودخانه ها با باتلاقی و یا به صورت گل چسبیده ای درمی آید كه حركت افراد و یا خودروها را تنها به جاده محدود می سازد.

    بعلت فقدان عوارض طبیعی و همواربودن زمین، ایجاد عوارض مصنوعی در هنگام عملیات پدافندی یا آفندی و استفاده از و سایل سنگین مهندسی جهت ایجاد خاكریزیا حفركانال ضرورت می یافت.

    موقعیت نظامی منطقه عملیات

    درمرحله اول عملیات، رودخانه كرخه كور درقلب منطقه عملیاتی و اقع شده بود و نیروهای دشمن قسمتی از كرانه شمالی و جنوبی را در اشغال داشتند. پادگان حمید كه هدف نهایی مرحله اول محسوب می شد در جنوب شرقی این منطقه قرار داشت. برای رسیدن به این اهداف و تامین آن، انجام عملیات در امتداد جاده اهواز-خرمشهربه دلیل وجود مواضع مستحكم دشمن، امكان پذیر نبود. یگانهایی از لشكر5 و9 عراق در این مواضع مستقر بودند.

    دشمن به دوطرف آرایش داشت. در منطقه كرخه كور آرایش دشمن به سمت شمال و درغرب كارون آرایش به سمت شرق بود. در منطقه شمال غربی هویزه و جنوب غربی آن بین نیروهای دشمن الحاق وجود نداشت. به طوری كه هویزه و بخشهایی از هورالعظیم همچنان در اختیار نیروهای خودی بود. عقبه یگانهایی كه در شمال كرخه نور مستقربودند، جنوب آن رودخانه بود و این نقطه آسیب پذیری دشمن به حساب می آمد.

    طرح مانور

    عملیات نصر دومین عملیات بزرگ ارتش، با تکیه بر نیروهای زرهی بود و در منطقه هویزه به اجرا درآمد. طرح عملیات نصر توسط ستاد مشترک ارتش تهیه شده بود و  یک طرح بلندپروازانه در چهار مرحله بود. قرار بود که در مرحله اول جفیر و پادگان حمید، در مرحله دوم کوشک و طلاییه و در مرحله سوم خرمشهر آزاد شود. در مرحله چهارم نیز قرار بود تا در صورت امکان پیشروی به سوی حومه بصره از محور تنومه انجام شود.

    قرار شد تا مرحله اول عملیات نصر در چهار محور جداگانه اجرا شود. در شمالی ترین محور قرار بود تا تیپ 1 لشکر 16 زرهی به همراه نیروهای نامنظم وابسته به شهید چمران از هویزه و از میان شکافی که بین تیپ 8 مکانیزه و تیپ 43 زرهی وجود داشت به سمت جنوب شرقی پیشروی کنند و با یک حرکت احاطه ای تیپ 43 زرهی را محاصره کنند.

    در محور دوم تیپ 3 لشکر 16 زرهی که توسط دو گردان از سپاه تقویت شده بود باید از کرخه کور عبور می کردند و یک تک جبهه ای را بر روی مواضع تیپ 43 زرهی اجرا می کردند. این دو محور قرار بود که در جنوب کرخه کور با یکدیگر الحاق کرده و بعد به سمت جفیر پیشروی کنند و آن را آزاد کنند.

    در سمت غرب اهواز و بر روی هور نیز دو تک های زرهی از دو محور جداگانه صورت می گرفت. محور اول از فارسیات به سمت عباویه و محور دوم کمی جنوب تر از محور اول و به موازات آن در جهت ایستگاه حمید انجام می شد. این دو محور نیز قرار بود که پس از الحاق با هم پادگان حمید را از دست دشمن خارج کنند. پس از رسیدن به اهداف مرحله اول و تثبیت آنها باید جهت تک زرهی به سمت جنوب غربی و در دو محور موازی به سمت طلاییه و کوشک می چرخید.

    برای اینکه عملیات با غافلگیری بیشتری همراه شود ساعت رهایی را ساعت 10 صبح روز 15 دی مصادف با 28 صفر انتخاب کردند.

    عملیات

    عملیات نصر در ساعت 10 صبح 15 دی ماه 59 آغاز شد. در اولین حرکت تیپ 3 لشکر 16 زرهی و گردانهای سپاه توانستند با موفقیت در محور ابوحمیظه-سوسنگرد از کرخه کور عبور کنند و تا 20 کیلومتری جنوب شرق هویزه در خطوط عراق نفوذ کنند. محور شمالی نیز با موفقیت به سمت جنوب حرکت کرد و با چرخش به سمت شرق با محور دوم الحاق کرد. در نتیجه الحاق تیپ 1 و 3 لشکر 16 زرهی تیپ 43 زرهی عراق کاملا محاصره شد. نیروهای عراقی که عقبه خود را از دست داده بودند به صورت نامنظم شروع به عقب نشینی کردند و با از دست دادن 800 نفر اسیر و مقادیر زیادی تسلیحات گروهی از آنان توانستند عقب نشینی کنند.

    در محور فارسیات آتش تهیه 20 دقیقه دیرتر از ساعت تصویب شده اجرا شد و نصب پل بر روی کارون و عبور واحدهای زرهی لشکر 92 زرهی با 3 ساعت تأخیر مواجه شد. از سوی دیگر پس از عبور از کارون محور جنوبی با میدان مین برخورد کرده و متوقف شد و محور مرکزی نیز با اندکی پیشروی 300 متر پس از کارون متوقف شد. در نتیجه هیچ کدام از این محورها نتوانستند به جاده خرمشهر-اهواز برسند و آن را قطع کنند. مرحله اولیه عملیات در ساعت 16 روز 15 دی به پایان رسید در حالیکه در محور شمالی عبور از کرخه کور با موفقیت انجام شده بود ولی در محورهای جنوبی نیروهای زرهی تنها توانسته بودند از کارون عبور کنند و سرپلی در ساحل غربی آن به دست آوردند ولی پیشروی قابل ملاحظه ای انجام نداده بودند.

    در محور شمالی واحدهای پای کار با آنکه با موفقیت خط دشمن را شکسته بودند از اقدامات تأمینی غفلت کردند و نیروها و تجهیزات زرهی در دشت بازقرار گرفتند. از طرفی عدم الحاق با دو محور مرکزی و جنوبی سبب شده بود تا نیروهای محور کرخه کور به دشمن جناح بدهند.

    مرحله دوم عملیات در ساعت 8 صبح روز بعد با هدف رسیدن به جفیر از محور شمالی شروع شد. جاده جفیر به عنوان محور عملیات انتخاب شد و نیروهای سپاه جلوتر از واحدهای زرهی ،که پشتیبانی از آنها را برعهده داشتند، حرکت به سمت جنوب را آغاز کردند. در شب اول عملیات عراق تعدادی از نیروهای خود را وارد منطقه کرده و آرایش داده بود. همچنین دو گردان تانک عراق در غرب جاده جفیر مستقر بودند. در نتیجه، پس از اندکی پیشروی، نیروهای سپاه با حملات توپخانه و هواپیماهای عراق زمینگیرشدند. با ته کشیدن مهمات و سوخت تانکهای لشکر 16 زرهی، فشار عراق بر روی واحدهای زرهی لشکر 16 قزوین بیشتر شد و سبب شد تا در بعد از ظهر روز 16 دی واحدهای زرهی بدون اطلاع نیروهای سپاه عقب نشینی کنند. تیپ 1 لشکر16 زرهی در حال عقب نشینی زیر آتش شدید عراق واقع شد و بسیاری از تجهیزات و تانکهای خود را از دست داد و تقریبا منهدم شد.

    با عقب نشینی تانکهای تیپ 1 زرهی نیروهای سپاه و تعدادی از نیروهای داوطب و نامنظم در محاصره یک ستون تانک عراقی افتادند و همگی شهید شدند. از جمله افرادی که در این مرحله از عملیات نصر در محاصره شهید شدند فرمانده سپاه هویزه ،سید حسین علم الهدی، بود.

    در ساعت 9 صبح روز 17 دی پاتک عراق به سمت جنوب کرخه کور آغازشد و در ساعت  14 آتشباری عراق بر روی مواضع ایران تشدید شد. در نتیجه، دستور تخلیه به پشت کرخه کور به لشکر 16 زرهی ابلاغ شد اما تا فردای آن روز هنوز یگانهایی از تیپ 3 لشکر 16 در مواضع خود در جنوب کرخه کور باقی مانده بودند. در حوالی ساعت 6 بعد از ظهر عقب نشینی باقیمانده تانکهای تیپ 3 به سمت شمال رودخانه کرخه کور آغاز شد در حالیکه نیروهای سپاه که هنوز در جنوب کرخه کور باقی مانده بودند حرکت مؤثری از جانب دشمن مشاهده نکردند. عقب نشینی واحدهای زرهی ایران عراق را در راه رسیدن به کرخه کور مصمم تر کرد و آتش شدید عراق سبب شد تا نیروهای سپاه با عقب نشینی از پل حمودی فردوس پل را منفجر کنند. در اوایل شب نیروهای عراقی به مواضع خود قبل از آغاز عملیات نصر بازگشتند و دوباره در حاشیه کرخه کور موضع گرفتند.

    پس از نبرد

    در روز 21 دی هویزه از محور سوسنگرد و جنوب شرقی مورد تهدید قرار گرفت و جاده سوسنگرد-هویزه زیر آتش مستقیم دشمن درآمد. 4 روز بعد هویزه کاملا محاصره شد و در روز 27 دی 59 شهر سقوط کرد.

    برنامه ریزی غلط بزرگترین عامل شکست ایران در عملیات نصر بود و با وجود پیروزی اولیه سبب شد تا نه تنها ایران تعداد زیادی از تجهیزات و ادوات زرهی خود را ،که جانشینی برای آنها وجود نداشت، از دست بدهد بلکه شهر هویزه نیز که از ابتدای جنگ اشغال نشده بود در محاصره قرارگرفت و سقوط کرد.

    اولین اشتباه نیروی زمینی ایران عدم شناسایی قدرت دشمن بود. لشکر 16 زرهی به تازگی وارد منطقه شده بود و با زمین عملیات هیچ گونه آشنایی نداشت. با اینکه در تمام محورها تک زرهی بار اصلی حمله را بر دوش می کشید انتخاب بد زمین و زمان عملیات سبب شد تا تک زرهی در محورهای جنوبی به گل بنشیند و تانکها پس از گرفتن سرپل فرصتی برای بازشدن در دشت و انجام تهاجم نداشته باشند. در فصل زمستان منطقه جنوب کرخه کور رملی و پر از گل و لای می شود و در نتیجه تانکهای لشکر 92 زرهی اهواز بدون اینکه فرصت مقابله در یک نبرد زرهی را پیداکنند در گل گیرکردند.

    عدم پشتیبانی و نبود مهندسی رزمی در منطقه عملیات سبب شد تا جاده کافی پشت سر لشکر 16 زرهی کشیده نشود و در نتیجه انتقال مهمات و سوخت به تانکهای این لشکر با مشکل مواجه شد و درنتیجه بسیاری از تانکهای این لشکر از بین رفتند یا به دست دشمن افتادند. برنامه ریزی غلط سبب شده بود تا مهمات کافی برای تانکها در نظر گرفته نشود. این اشتباه در مرحله دوم عملیات تأثیر مرگبار خود را نشان داد.

    اشکال دیگر برنامه ریزی های صورت گرفته برای عملیات نصر در نظر گرفتن نیروهایی اندک برای غلبه بر تعداد بیشتر دشمن بود که در مواضع مستحکم دفاعی قرار داشتند. در حالیکه استانداردهای نظامی نسبت 3 به1 را برای یک حمله موفقیت آمیز پیشنهاد می کنند در هیچ کدام از محورها نسبت مهاجمین ایرانی به مدافعین عراقی حتی به نسبت 2 به 1 هم نمی رسید. از سوی دیگر هیچ نیروی ذخیره ای برای عملیات در نظر گرفته نشده بود و با فروکش کردن قدرت نیروی تک کننده نیرویی در پشت جبهه نبود که جای نیروهای تک ور را پر کند. در ضمن برنامه ای برای شکست احتمالی عملیات در نظر گرفته نشده بود. عقب نشینی تیپ های 1و 3 لشکر 16 زرهی بدون پشتیبانی و به صورت نامنظم صورت گرفت و نیرویی نبود تا این عقب نشینی را پوشش دهد.

    عملکرد نیروی هوایی و هوانیروز در این عملیات قابل توجه نبود و با اینکه هوانیروز در ابتدای جنگ توان بالایی از خود نشان داده بود در عملیات نصر نتوانست پشتیبانی هوایی مؤثری از نیروهای تک ور انجام دهد. اگر هوانیروز می توانست در روز اول عملیات در محورهای جنوبی به کمک تانکهای لشکر 92 زرهی بیاید و راه آنها را بازکند شاید این عملیات با نتیجه ای دیگر خاتمه می گرفت.

    از دیگر اشکالات این عملیات نبودن تمهیدی برای مقابله با آتش ضدتانک پیاده نظام عراق بود. عراق بر اساس تجربیات مصر در جنگ 1973 اعراب و اسرائیل در عبور از کانال سوئز، نیروهای پیاده خود را به موشکهای هدایت شونده ضد تانک مجهز کرده بود و همین موشکها تلفات زیادی را به تانکهای ایرانی وارد کردند. تیپ های 1 و3 لشکر 16 زرهی که از حمایت دو گردان پیاده سپاه و نیروهای نامنظم شهید چمران برخوردار بودند توانستند آتش ضد تانک پیاده نظام عراق را بهتر خنثی کنند ولی میدانهای مین و موشکهای ضدتانک و آتش توپخانه عراق واحدهای لشکر 92 زرهی را که از کارون گذشتند خیلی زود زمین گیر کردند.

    به فاصله اندکی پس از شکست تک زرهی نیروی زمینی در جنوب سوسنگرد، حمله زرهی دیگری در جبهه جنوب برای شکستن محاصره آبادان انجام شد که آن هم به شکست دیگری انجامید. درباره آن خواهیم نوشت.

    رضاکیانی موحد

    منابع مورد استفاده:

    محمد درودیان، سیری در جنگ ایران و عراق جلد ششم ویرایش دوم، مرکز مطالعات وتحقیقات جنگ سپاه صفحه 35.

    کردزمن آنتونی، واگنر ابراهام، درسهای جنگ مدرن جلد اول، نشر مرز و بوم، صفحات 236 تا 238.

    اطلس راهنمای جنگ، جلد چهارم دشت آزادگان در جنگ، صفحات 68 تا 74.

    اطلس جنگ ایران و عراق فشرده نبردهای زمینی چاپ دوم صفحه 32.

    http://79.132.212.15/View/article.aspx?id=926

    http://kisar.ir/forum/showthread.php?tid=71
    http://www.sajed.ir/new/index.php?option=com_content&view=article&id=20193:1390-10-15-10-10-09&catid=701:--&Itemid=383


    در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.


    یک عکس رنگی از مقاومت خرمشهر





    آیا بنی صدر در جنگ خیانت کرد؛ قسمت اول


    آیا بنی صدر در جنگ خیانت کرد؛ قسمت دوم


    محسن رضایی: در فرهنگ دریا زندگی کنید!!


    هر دم از این باغ بری می رسد


    شلیک موشک ضد تانک تاو توسط کبرانی ایرانی و هدف قرار دادن تانک عراقی


    آخرین لحظات زندگی یک مرزبان ایرانی


    یک سند تاریخی درباره جنگ ایران و عراق


    پوستری از انفجار بمبهای سری مارک MK و آشنایی با این بمب


    کمبود فضای حیاتی، علت حمله صدام به ایران


    تصاویر هلی بورن کماندوهای ارتش در زمان جنگ تحمیلی


    مصاحبه با تیمسار حسنی سعدی


    ایران و عراق پس از آغاز جنگ 8 ساله بین دو کشور در چه تاریخی روابط سیاسی خود را قطع کرده و سفارتخانه هایشان را در کشور دشمن تعطیل کردند؟


    عملیات رمضان المبارک؛ فاو چگونه سقوط کرد؟قسمت اول


    آخرین ویرایش: یکشنبه 1 مرداد 1391 11:03 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • جمعه 5 خرداد 1391 04:31 ق.ظ نظرات ()

    بی ام دی-3

    تجربه بکارگیری بی ام دی-2 در افغانستان نشان داد که برجک دونفره کارآیی بیشتری نسبت به برجک تک نفره دارد. به علاوه، بی ام دی-2 برای نصب توپ 30 میلیمتری خیلی سبک بود و شلیک توپ تمام بدنه زرهپوش را به لرزه وامی داشت. بهبودهایی که منجر به ساخت بی ام دی-2 شده بودند بیهوده از کاردرآمدند چراکه نیازهای رزمی از بهسازی های صورت گرفته بر روی بی ام دی-1 سبقت گرفته بودند. در حقیقت، پروژه بی ام دی-2 راه حلی موقتی بود تا زرهپوش بزرگتری برای نصب برجک نفربرزرهی بی ام پی-2 ساخته شود.

    بی ام دی-3 مجهز به برجک 2 نفره نفربرزرهی بی ام پی-2

    تجربه جنگ افغانستان این حقیقت را آشکار کرده بود که درنهایت باید زرهپوش جدیدی طراحی شود تا جانشین بی ام دی-1 و بی ام دی-2 گردد. در نتیجه، سومین نسل از زرهپوشهای هوابرد شوروی سابق با نام بی ام دی-3 ساخته شد و در سال 1990 و پس از پایان جنگ افغانستان به ارتش سرخ پیوست.

    بدنه این زرهپوش کاملا جوشکاری شده است و می تواند سرنشینانش را در برابر ترکشها و آتش سلاح های سبک محافظت کند. بدنه بی ام دی-3 از یک طرح کاملا جدید و از برجک دونفره زرهپوشهای بی ام پی-2 بهره برده است. 6قبضه نارنجک انداز برای شلیک نارنجکهای دودزا در دو طرف این برجک نصب شده اند.

    قدرت آتش بی ام دی-3 نسبت به زرهپوشهای قبلی کاملا بهبودیافته است. برد مؤثر مهمات ضدزره توپ اصلی آن 2000 متر و برد موثر مهمات با قدرت انفجاری بالا تا 4000 متر می رسد. یک قبضه مسلسل 7.62 میلیمتری به صورت هم محور با توپ اصلی قراردارد. یک قبضه موشک انداز ضدتانک آتی-4 یا آتی-5 سلاح اصلی ضدزره بی ام دی-3 را تشکیل می دهند و یک قبضه نارنجک انداز خودکار 40میلیمتری جای یکی از مسلسلها را در سینه زرهپوش گرفته است.

    باوجود وزن بیشتر، بی ام دی-3 خصوصیات آبی-خاکی بهتری نسبت به زرهپوشهای هوابرد قبل از خود دارد. توانایی شناوری بی ام دی-3 فوق العاده است. علاوه بر اینکه بی ام دی-3 آماده است تا هر زمان به آب بزند، حتی اگر 30 درصد از حجم آن را آب فرابگیرد باز هم غرق نمی شود. پیشرانه بی ام دی-3 در آب توسط 2 دستگاه جت آبی تأمین می شود. چند دستگاه پمپ آب نیز وظیفه تخلیه آب را در صورت صدمه دیدن بدنه شناور برعهده دارند.

    همچنین در طراحی جدید، فضای داخلی بی ام دی-3 ،نسبت به زرهپوشهای قبلی، افزایش یافته است. این زرهپوش می تواند 5 سرباز مسلح (و در وضعیت اضطراری) 8 سرباز را در خود جای دهد.

    بی ام دی-3 از یک موتور به قدرت 450 اسب بخار استفاده می کند که توانایی حرکتی آن را به صورت معنا داری افزایش داده است. سیستم فنربندی آن به صورت هیدرولیکی قابل تنظیم است.

    بزرگترین تفاوت بی ام دی-3 با زرهپوشهای سابق در این است که برای پرتاب بی ام دی-1 و بی ام دی-2 مجبور بودند که خدمه را به صورت جداگانه و خارج از زرهپوش پرتاب کنند. بنابر این خدمه ناچار می شدند تا زمان حیاتی زیادی را صرف این کنند که در میانه جبهه نبرد زرهپوش خود را پیداکنند و آن را آماده انجام عملیات کنند. اما در بی ام دی-3 می توان خدمه را سوار بر زرهپوش کرد و از هواپیما به بیرون پرتاب کرد. سیستم پرتاب جدید و چتر این زرهپوش از زرهپوشهای هوابرد قبلی قابل اطمینان تر بوده و به سادگی می توان از آن اسفتاده کرد. این امر سبب می شود که بی ام دی-3 در میدان جنگ سریعتر از زرهپوشهای سابق به وضعیت عملیاتی دربیاید چرا که خدمه نیازی ندارند که زرهپوش خود را پیداکرده و سپس سوار آن شوند. بی ام دی-3 را می توان ،مانند زرهپوشهای قبلی، از هر گونه هواپیمای باری متوسطی پرتاب کرد.

    بی ام دی-3 پس از پرتاب از هواپیما. سیستم ضربه گیر مخصوص پرتاب در زیر زرهپوش دیده می شود.

    پس از موفقیت طرح جدید، بی ام دی-3  خود نیای ادوات زرهی جدیدی شد. انواع نفربرزرهی بدون برجک،زرهپوش شناسایی در محیط آلوده به عامل شیمیایی،تانک سبک و درنهایت زرهپوش پیشرفته بی ام دی-4 بر اساس بدنه بی ام دی-3 ساخته شده اند. امروزه 103 دستگاه بی ام دی-3 عملیاتی در نیروهای مسلح روسیه خدمت می کنند.


     

    بی ام دی-3

     

    سال ورود به خدمت

    1990

    سال بازنشستگی

    هنوز در خدمت است

    طول بدون لوله توپ(متر)

    6.36

    عرض(متر)

    3.13

    ارتفاع(متر)

    2.45

    حداکثر وزن عملیاتی(تن)

    13.2

    خدمه(نفر)

    3

    سرباز(نفر)

    5

    دوربین دید در شب

    دارد

    جنس زره

    بدنه آلومینیومی- برجک فولادی

    حداکثر زره(میلیمتر)

    -

    زره اضافی

    ندارد

    حفاظت ش.م.ه

    دارد

    زره واکنشی-انفجاری

    ندارد

    نارنجک دودزا

    دارد

    تولید دود با پیشرانه

    دارد

    پیشرانه

    6 سیلندر دیزل

    حجم موتور(لیتر)

    ؟

    جعبه دنده

    ؟

    توان(اسب بخار)

    450

    سرعت در جاده(کیلومتر/ساعت)

    70

    سرعت خارج از جاده(کیلومتر/ساعت)

    45

    سرعت در آب(کیلومتر/ساعت)

    10

    بردعملیاتی(کیلومتر)

    500

    بالارفتن از شیب(درصد)

    60

    حرکت بر روی شیب از پهلو(درصد)

    30

    بالارفتن از مانع(متر)

    0.8

    عبور از خندق(متر)

    1.6

    سلاح اولیه

    1قبضه توپ 30 میلیمتری اتوماتیک

    مهمات سلاح اولیه

    860گلوله

    سلاح ثانویه

    1قبضه مسلسل7.62 میلیمتری؛1قبضه مسلسل5.45میلیمتری؛1قبضه نارنجک انداز 40میلیمتری

    مهمات سلاح ثانویه

    4000گلوله؛500  نارنجک

    موشک انداز ضدتانک

    موشک انداز ضدتانک؛4موشک آتی-5

    موشک انداز پدافندهوایی

    ندارد

    کشورهای به خدمت گیرنده

    روسیه

    نویسنده:رضاکیانی موحد

    منتشرشده در ماهنامه جنگ افزار

    در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.




    آخرین ویرایش: یکشنبه 7 خرداد 1391 08:00 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • شنبه 30 اردیبهشت 1391 04:30 ق.ظ نظرات ()


    بی ام دی-2

    بی ام دی-2 توسعه منطقی بی ام دی-1 است. طراحی این زرهپوش در ابتدای دهه80 آغاز شد و زرهپوش جدید در سال 1985 وارد خدمت شد. هدف اصلی از طراحی زرهپوش جدید تقویت قدرت آتش بی ام دی-1 بود و بدنه، موتور و دیگر تجهیزات آن تغییر چندانی نکرد. این زرهپوش در ناتو با نام بی ام دی-ام1981 معروف شده است.

    توپ نصب شده بر روی بی ام دی-1 دقتی اندک و کارایی محدودی در میدان نبرد داشت. برای بی ام دی-2 یک برجک تک نفره جدید ساخته شد که به یک توپ 30 میلیمتری اتوماتیک ،مشابه توپ نفربرزرهی بی ام پی-2، مجهز شده بود. این توپ به تثبیت کننده ای دومحوره مجهز بود که اجازه می داد توپ در حین حرکت زرهپوش و با دقت به سوی هدف شلیک شود. با بهره گیری از تجربه جنگهای کوهستانی افغانستان این توپ می تواند تا 75 درجه بالابرود و درنتیجه برای شلیک به فراز ارتفاعات و کوه ها کاملا مناسب است. قراربود که این توپ نقطه ضعف بی ام دی-1 را در برابر پیاده نظام و نیروهای چریکی دشمن،به ویژه در نبردهای کوهستانی، جبران کند. این توپ اتوماتیک در سال 1981 و با ورود زرهپوشهای بی ام پی-2 به افغانستان کارایی خود را نشان داده بود.

    یک قبضه مسلسل 7.62 میلیمتری هم محور نیز این توپ را همراهی می کرد. در سمت راست سقف بی ام دی-2 یک قبضه موشک انداز ضدتانک آتی-4 یا آتی-5 نصب شد تا زرهپوش در برابر تانکهای دشمن بی دفاع نماند. معمولا یک قبضه موشک انداز زمین به هوا نیز بر روی برجک نصب می شد که می توانست در برابر هواگردهایی که در ارتفاع پست پرواز می کنند، بکارگرفته شود. در طراحی جدید، صندلی توپچی در سمت چپ قرارگرفته بود و دریچه ای جداگانه برای وی در سقف زرهپوش درنظر گرفته شد.

    بی ام دی-2 مسلح به موشک سطح به هوا و توپ اتوماتیک 30 میلیمتری. دهانه یکی از مسلسلهای نصب شده در سینه زرهپوش به خوبی در تصویر دیده می شود.

    باوجود وزن بیشتر، بی ام دی-2 توانایی خارج از جاده ای در حد و اندازه سلف خود دارد. بی ام دی-2 می تواند 5 سرباز را با تجهیزات کامل حمل کند. این افراد برای خروج از زرهپوش از دریچه ای در پشت برجک استفاده می کنند. بی ام دی-2 را می توان توسط انواع هواپیماهای باری متوسط حمل کرد و توسط چترهای مخصوص پرتاب کرد.

    با استفاده از بدنه این زرهپوش یک زرهپوش فرماندهی نیز ساخته شده است.بی ام دی-2 در افغانستان، آبخازیا و بالکان بکارگرفته شده است. در حال حاضر 360 دستگاه زرهپوش بی ام دی-2 عملیاتی در ارتش روسیه وجود دارد.


     مشخصات

    بی ام دی-2

     

    سال ورود به خدمت

    1985

    سال بازنشستگی

    هنوز در خدمت است

    طول بدون لوله توپ(متر)

    6.74

    عرض(متر)

    2.94

    ارتفاع(متر)

    2.45

    حداکثر وزن عملیاتی(تن)

    8.2

    خدمه(نفر)

    3

    سرباز(نفر)

    5

    دوربین دید در شب

    دارد

    جنس زره

    آلومینیوم

    حداکثر زره(میلیمتر)

    15

    زره اضافی

    ندارد

    حفاظت ش.م.ه

    دارد

    زره واکنشی-انفجاری

    ندارد

    نارنجک دودزا

    ندارد

    تولید دود با پیشرانه

    دارد

    پیشرانه

    6 سیلندر دیزل

    حجم موتور(لیتر)

    16

    جعبه دنده

    دستی- 5دنده جلو1دنده عقب

    توان(اسب بخار)

    240

    سرعت در جاده(کیلومتر/ساعت)

    80

    سرعت خارج از جاده(کیلومتر/ساعت)

    40

    سرعت در آب(کیلومتر/ساعت)

    10

    بردعملیاتی(کیلومتر)

    450

    بالارفتن از شیب(درصد)

    60

    حرکت بر روی شیب از پهلو(درصد)

    30

    بالارفتن از مانع(متر)

    0.8

    عبور از خندق(متر)

    1.6

    سلاح اولیه

    1قبضه توپ 30 میلیمتری اتوماتیک

    مهمات سلاح اولیه

    300گلوله

    سلاح ثانویه

    2 قبضه مسلسل7.62 میلیمتری

    مهمات سلاح ثانویه

    2940گلوله

    موشک انداز ضدتانک

    موشک انداز ضدتانک؛4موشک آتی-4 یا آتی-5

    موشک انداز پدافندهوایی

    ندارد

    کشورهای به خدمت گیرنده

    اوکراین، ازبکستان، روسیه

    نویسنده:رضاکیانی موحد

    منتشر شده در ماهنامه جنگ افزار

    در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.



    آخرین ویرایش: یکشنبه 7 خرداد 1391 07:58 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • دوشنبه 18 اردیبهشت 1391 04:28 ق.ظ نظرات ()

    زرهپوش هوابرد بی ام دی-1،در مقایسه با دیگر زرهپوشها و نفربرهای زرهی ساخت بلوک شرق، در تعدادی اندک ساخت شده است. این زرهپوش اولین بار در سال1970  توسط ناظران نظامی دنیای غرب دیده شد. بی ام دی-1 زرهپوشی با حفاظت اندک و قدرت آتشی محدود بود اما می توانست برای پشتیبانی از چتربازان در اولین مرحله عملیات هوابرد بکاررود. در سال 1973 بی ام دی-1 در واحدهای چترباز اتحاد جماهیر شوروی کاملا جایگزین توپ هجومی آاس یو-57 گردید. زمانی که بی ام دی-1 به خدمت ارتش سرخ درآمد در جهان هیچ مشابه و هماوردی برایش وجودنداشت.

    آشکار است که طراحان بی ام دی-1 تحت تأثیر تانک موفق آبی-خاکی پی تی-76 و نفربرزرهی بی ام پی-1 بوده اند. در حقیقت، بی ام دی-1 برجک و سلاح های زرهپوش پرآوازه بی ام پی-1 را وام گرفته است. در بی ام دی-1 ،مانند پی تی-76، صندلی راننده در جلو زرهپوش قرارگرفته است. جایگاه خدمه در وسط و موتور در عقب زرهپوش قراردارند. در نتیجه این چیدمان غیرعادی ،برای یک نفربر، بی ام دی-1 دارای در پشتی نیست و سربازان باید برای سوار و پیاده شدن از یک دریچه سقفی در پشت برجک استفاده کنند. لازم به تأکید نیست که این وضعیت حالت خطرناکی برای سربازان در میانه نبرد ایجاد می کند.

    علاوه بر اشکال بالا، نقطه ضعف دیگر بی ام دی-1 طراحی تنگ قسمت حمل سربازان است. اگرچه این زرهپوش توانایی حمل 4 سرباز را دارد ولی درعمل نمی تواند بیش از 3 سرباز را با خود حمل کند.

    برجک بی ام دی-1 که از نفربر بی ام پی-1 به عاریت گرفته شده است.

    سینه بی ام دی-1 کوچکتر از نفربر زرهی بی ام پی بوده و قسمت بالای بدنه شکلی متفاوت با بی ام پی دارد. چرخهای شنی از 6 به 5 عدد کاهش یافته اند و دریچه خروج پشتی برای سربازان در بی ام دی-1 برداشته شده است. اما در مجموع زرهپوش هوابرد بی ام دی-1 شباهت زیادی با زرهپوش بی ام پی دارد هرچند که به صورت قابل توجهی کوچکتر است.

    طراحان بی ام دی-1،با توجه به تجربه پی تی-76، از دو دستگاه جت آبی برای حرکت بی ام دی-1 در آب استفاده کردند و نتیجه کار زرهپوش هوابردی بود که می توانست در عملیات آبی-خاکی نیز بکاربرده شود.

    بی ام دی-1

    بی ام دی-1 را می توان با چتر مخصوص از هواپیما بیرون انداخت و سیستم تعلیق آن به گونه ای طراحی شده تا با کم کردن ارتفاع زرهپوش بتوان آن را در فضای محدود داخل هواپیماهای باری جای داد. هواپیماهای آنتونوف-12، آنتونوف-22،آنتونوف-124 و ایلوشین-76 و هلیکوپترهای میل می-6 و میل می-26 توانایی حمل بی ام دی-1 را دارند.

    سلاح اصلی بی ام دی-1 یک قبضه توپ 73 میلیمتری بدون خان است که یک قبضه مسلسل 7.62 میلیمتری به صورت هم محور در کنار آن قرارگرفته است. یک قبضه موشک انداز ساگر بر روی توپ اصلی نصب شده است تا حفاظت زرهپوش را در برابر تانکهای سنگین تأمین کند. دو قبضه مسلسل دیگر نیز در دو طرف سینه زرهپوش نصب شده اند.

    بی ام دی-1 توسط چتربازان شوروی سابق به صورت گسترده ای در افغانستان بکارگرفته شد. این زرهپوش برای درگیر شدن با نیروهای زرهی دشمن در میادین آلوده به عوامل ش.م.ه طراحی شده بود و به همین دلیل نتوانست در سرزمین کوهستانی افغانستان بدرخشد چرا که دشمن اصلی اش در افغانستان نه واحدهای زرهی بلکه مینها و بمبهای کنارجاده ای و راکتهای شانه پرتاب ضدتانک بودند. در این جنگ تلفات سنگینی به زرهپوشهای ارتش سرخ واردشد. بی ام دی-1 در جنگ اول و دوم خلیج فارس، جنگهای داخلی آنگولا، چچن و جنگهای بالکان نیز جنگیده است. باوجود برنامه های نوسازی ارتش روسیه، این نیرو کماکان در حدود 700 دستگاه از این زرهپوشهای قدیمی را در اختیار دارد.

    بی ام دی-1 در خیابان های کابل

    طرح بی ام دی-1 پایه ای برای ساخت انواع ادوات زرهی شد و در نتیجه، زرهپوشهای فرماندهی، خمپاره اندازخودکششی، راکت اندازخودکششی و همچنین نفربر زرهی بی تی آر-دی از دل بی ام دی-1 بیرون آمدند.

    مشخصات

    بی ام دی-1

    سال ورود به خدمت

    1969

    سال بازنشستگی

    هنوز در خدمت است

    طول بدون لوله توپ(متر)

    6.74

    عرض(متر)

    2.94

    ارتفاع(متر)

    2.15

    حداکثر وزن عملیاتی(تن)

    7.5

    خدمه(نفر)

    3

    سرباز(نفر)

    4

    دوربین دید در شب

    دارد

    جنس زره

    منیزیم

    حداکثر زره(میلیمتر)

    33

    زره اضافی

    ندارد

    حفاظت ش.م.ه

    دارد

    زره واکنشی-انفجاری

    ندارد

    نارنجک دودزا

    ندارد

    تولید دود با پیشرانه

    دارد

    پیشرانه

    6 سیلندر دیزل

    حجم موتور(لیتر)

    16

    جعبه دنده

    دستی- 5دنده جلو1دنده عقب

    توان(اسب بخار)

    240

    سرعت در جاده(کیلومتر/ساعت)

    65

    سرعت خارج از جاده(کیلومتر/ساعت)

    45

    سرعت در آب(کیلومتر/ساعت)

    7

    بردعملیاتی(کیلومتر)

    600

    بالارفتن از شیب(درصد)

    60

    حرکت بر روی شیب از پهلو(درصد)

    30

    بالارفتن از مانع(متر)

    0.8

    عبور از خندق(متر)

    1.6

    سلاح اولیه

    1قبضه توپ 73 میلیمتری نیمه اتوماتیک

    مهمات سلاح اولیه

    40 گلوله

    سلاح ثانویه

    3قبضه مسلسل7.62 میلیمتری

    مهمات سلاح ثانویه

    6000گلوله

    موشک انداز ضدتانک

    1قبضه موشک انداز ضدتانک؛4موشک آتی 4

    موشک انداز پدافندهوایی

    ندارد

    کشورهای به خدمت گیرنده

    آنگولا، ارمنستان، آذربایجان،اوکراین،ازبکستان بلاروس،روسیه، عراق،مولداوی، هندوستان


     رضاکیانی موحد
    منتشر شده در ماهنامه جنگ افزار
    آخرین ویرایش: دوشنبه 18 اردیبهشت 1391 10:40 ق.ظ
    ارسال دیدگاه
  • شنبه 2 اردیبهشت 1391 05:50 ب.ظ نظرات ()

    از زمان وقوع جنگ ماراتون تا به امروز، داشتن تجهیزات مناسب برای عملیات آبی-خاکی از  نیازهای اساسی نیروهای نظامی بوده است. بدین منظور، ابزار و تجهیزات مختلفی ساخته شده است که از میان آنها می توان به تانکهای آب-خاکی اشاره کرد. این تانکها ابزار قدرتمندی برای عملیات عبور از موانع آبی، رودخانه ها، پیاده کردن نیرو در ساحل دشمن و گرفتن سرپل به حساب می آیند. بد نیست که به معرفی یکی از تانکهای آبی-خاکی معروف جهان از شوروی سابق بپردازیم.

    پس زمینه

    پس از پیروزی ارتش سرخ مسکو در جنگ جهانی دوم اندیشه بهره برداری از تانکهای سبک در این نیرو دوباره احیاشد. به دلیل ضعف عمومی تانکهای سبک در مصاف با تانکهای متوسط و سنگین آلمان نازی، ارتش سرخ در میانه جنگ تصمیم گرفت که به استفاده از تانکهای سبک و سریع در خط مقدم پایان دهد و از بدنه آنها برای ساخت خودروهای زرهی مناسب در خطوط عقب جبهه استفاده کند.

    در دوران بین دو جنگ جهانی، روسها در زمینه ساخت تانکهای آبی-خاکی سرآمد دیگر کشورها بودند. بنا بر آموزه های زرهی ارتش سرخ، این تانکهای سبک باید در نقش شناسایی وارد عمل می شدند و از این رو لازم بود که توانایی عبور از رودخانه ها و دریاچه ها را داشته باشند. پس از پایان جنگ جهانی دوم این تجربیات دوباره بر روی میز طراحان تانک شوروی قرارگرفت. در سال 1948 طراحی به نام ساسمورین طرح جدیدی از یک تانک آبی-خاکی به کارخانه کیروف ارائه داد. این طرح به دلیل سادگی، هدایت پذیری عالی و توانایی خارج از جاده خوب خود بسیار موفق از آب درآمد. برای حرکت این تانک در آب یک دستگاه جت آبی طراحی شد که در زمان خود طرحی انقلابی به شمار می آمد.

    مراحل بعدی پیشرفت پروژه بین سالهای 1949-1952 کامل شد و درنهایت در روز 16 آگوست 1952 خودروی زرهی جدید به صورت رسمی پی تی-76 نام گرفت. تولید انبوه پی تی-76 در سال 1953 در کارخانه ها کیروف و تراکتورسازی ولگوگراد آغازشد.

    در سال 1958نمونه بهبود یافته ای از پی تی-76 معرفی شد که تا سال 1968 تولید آن ادامه یافت. این نمونه جدید پی تی76بی نام گرفت.

    تنفگدار دریایی روسیه در کنار پی تی-76(1989)

    توپ هجومی آی اس یو-85 ساخته شده بر روی بدنه پی تی-76.

    آخرین ویرایش: سه شنبه 5 اردیبهشت 1391 07:33 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • دوشنبه 28 فروردین 1391 07:35 ب.ظ نظرات ()
    http://wars-and-history.persiangig.com/iran-soviet-border-wars-and-history.jpg

    در زمان رژیم گذشته  محمدرضا پهلوی با صرف میلیاردها دلار دست به خریدهای نظامی گسترده ای زد تا ارتش ایران را به بالاترین سطوح برساند ، بعضی کارشناسان  حجم و تکتولوژی این خریدها را بیش از تسلط بر منطقه و برنامه های نظامی ایران را فرا منطقه ای می دانند. عمده ی این خریدها از ایالات متحده آمریکا صورت می گرفت. سردمداران آمریکا و غربی هدفشان از تسلیح رژیم ایران تا به این حد متحد بودن ایران در جنگ احتمالی با شوروی بود. از آنجا که ایران دارای مرز مشترک طولانی با روسها بود و خط مقدم بلوک غرب در مقابل تجاوز احتمالی روسها را تشکیل داده ، باید از سرازیر شدن نیروها و لشگرهای زرهی شوروی به منطقه خاورمیانه جلوگیری کرده و تا رسیدن قوای کمکی در مقابل آنها مقاومت کند. شاید گزاف نباشد که گوییم شوروی بزرگترین لشگرهای زرهی را در اختیار داشت. و توان تانکها و خودروهای زرهی شوروی در آن زمان هم سطح و بیشتر از نمونه های غربی بود. اصلی ترین نیروهای ایران برای سد کردن پیشروی این لشگرهای زرهی هوانیروز و نیروی هوایی بودند که تمرینات و آموزشهایی را برای مقابله با این هجومها دیده بودند. همین نیروها زمانی که صدام حسین جنگ علیه ایران را آغاز کرده و آرزوی فتح چند روزه ایران را داشت،  پیشروی لشگرهای زرهی عراق را متوقف و کند کرده و ضربات کوبنده ای را به آنها وارد کردند.بر طبق آمار ، عراق در زمان آغاز جنگ 2850 تانک و نزدیک به 2000 نفربر زرهی مسلح در اختیار داشت و در سال آخر جنگ این تعداد به بیش از 4500 تانک افزایش یافته بود.

    فیلم زیر یک لشگر زرهی شامل 600 تانک و 1500 نفربر زرهی و مسلح شوروی در مرز ایران و شوروی در دهه ی 80 را نشان می دهد و این تنها گوشه ای از نیروهای شوروی در مرز با ایران است.
    دیدن این فیلم

    آخرین ویرایش: سه شنبه 29 فروردین 1391 12:43 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
تعداد صفحات : 13 ... 4 5 6 7 8 9 10 ...