منوی اصلی
جنگها و تاریخ
  • چهارشنبه 22 شهریور 1391 05:29 ق.ظ نظرات ()
    در سال 1367 و به دنبال تنشهایی که بین ایران و امریکا در خلیج فارس بوجود آمد امریکا در یک اقدام تلافی جویانه به سکوهای نفتی ایران حمله کرد. نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران به مقابله برخواستند ولی موفقیتی در این راه به دست نیاوردند. چند روز بعد با شلیک به هوپیمای مسافربری ایران در خلیج فارس ایران ناچار به پذیرش قطعنامه 598 و پذیرش آتش بس و صلح با عراق شد.
    فیلمهای زیر فلیمهایی است که توسط آمریکایی ها از این عملیات تهیه شده است. به ویژه فیلم دوم دیدنی است که توسط خود نیروی دریایی این کشور تهیه شده است:


    http://wdl.persiangig.com/pages/download/?dl=http://wars-and-history.persiangig.com/video/manis.mpg



    http://wdl.persiangig.com/pages/download/?dl=http://wars-and-history.persiangig.com/video/mantic.mpg


    رضاکیانی موحد

    در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.

                                                    

    در فرهنگ دریا زندگی کنید! (بررسی درگیری هاس دریایی سال 67)






                                               فیلمی از تمرین نظامی مشترک ایران و امریکا 
    آخرین ویرایش: جمعه 24 شهریور 1391 09:58 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • جمعه 3 شهریور 1391 04:51 ب.ظ نظرات ()

    بسم الله الرحمن الرحیم

    با یاری خداوند و با سلام و صلوات به انبیا بزرگوار الهی و ائمه معصومین صلوات الله علیهم اجمعین، حال كه مسوولین نظامی ما اعم از ارتش و سپاه كه خبرگان جنگ می‌‏باشند، صریحا اعتراف می‌‏كنند كه ارتش اسلام به این زودی‌‏ها هیچ پیروزی به دست نخواهند آورد و نظر به این كه مسوولین دلسوز نظامی و سیاسی نظام جمهوری اسلامی از این پس جنگ را به هیچ وجه به صلاح كشور نمی‌‏داند و با قاطعیت می گویند كه یك دهم سلاح‌‏هایی را كه استكبار شرق و غرب در اختیار صدام گذارنده‌‏اند، به هیچ وجه و با هیچ قیمتی نمی‌‏شود در جهان تهیه كرد و با توجه به نامه تكان دهنده فرمانده سپاه پاسداران كه یكی از دهها گزارش نظامی سیاسی است كه بعد از شكست‌‏های اخیر به اینجانب رسیده و به اعتراف جانشینی فرمانده كل نیروهای مسلح, فرمانده سپاه یكی از معدود فرماندهانی است كه در صورت تهیه مایحتاج جنگ معتقد به ادامه جنگ می‌‏باشد و با توجه به استفاده گسترده دشمن از سلاح‌‏های شیمیایی و نبود وسائل خنثی‌‏كننده آن، اینجانب با آتش بس موافقت می‌‏نمایم و برای روشن شدن در مورد اتخاذ این تصمیم تلخ به نكاتی از نامه فرمانده سپاه كه در تاریخ 67/4/2 نگاشته است، اشاره می‌‏شود.

    فرمانده مزبور نوشته است؛ تا پنج سال دیگر ما هیچ پیروزی نداریم، ممكن است در صورت داشتن وسائلی كه در طول پنج سال به دست می‌‏آوریم قدرت عملیات انهدامی و یا مقابله به مثل را داشته باشیم و بعد از پایان سال 71 اگر ما دارای 350 تیپ پیاده و 2500 تانك و 3000 توپ و 300 هواپیمای جنگی و 300 هلی‌‏كوپتر و قدرت ساختن مقدار قابل توجهی از سلاحهای لیزر و اتم كه از ضرورت‌‏های جنگ در آن موقع است داشته باشیم، می‌‏توان گفت به امید خدا بتوانیم عملیات آفندی داشته باشیم.

    وی می‌‏گوید؛ قابل ذكر است كه باید توسعه نیروی سپاه به هفت برابر و ارتش به دو برابر و نیم افزایش پیدا كند.

    او آورده است؛ البته آمریكا را هم باید از خلیج فارس بیرون كنیم والا موفق نخواهیم بود و این فرمانده مهم‌‏ترین قسمت موفقیت طرح خود را تهیه به موقع بودجه و امكانات دانسته و آورده است كه بعید به نظر می‌‏رسد دولت و ستاد فرماندهی كل قوا بتواند به تعهد خود عمل كنند، البته با ذكر این مطالب می‌‏گوید باید باز هم جنگید كه این دیگر شعاری بیش نیست. نخست وزیر از قول وزرای اقتصاد و بودجه وضع مالی نظام را زیرصفر اعلام كرده‌‏اند، مسوولین جنگ می‌‏گویند تنها سلاح‌‏هایی را كه در شكست‌‏های اخیر از دست داده‌‏ایم به اندازه تمام بودجه‌‏ای است كه برای سپاه و ارتش در سال جاری در نظر گرفته شده بود. مسوولین سیاسی می‌‏گویند از آنجا كه مردم فهمیده‌‏اند پیروزی سریعی به دست نمی‌‏آید شوق رفتن به جبهه در آنها كم شده است. شما عزیزان از هر كس بهتر می‌‏دانید كه این تصمیم برای من چون زهر كشنده است ولی راضی به رضای خداوند متعال هستم و برای صیانت از دین او و حفاظت از جمهوری اسلامی اگر آبروئی داشته باشیم خرج می‌‏كنم، خداوندا!  ما برای دین تو قیام كردیم و برای دین تو جنگیدیم و برای حفظ دین تو آتش‌‏بس را قبول می‌‏كنیم.

    خداوندا تو خود شاهدی كه ما لحظه‌‏ای با آمریكا و شوروی و تمامی قدرت‌‏های جهان سر سازش نداریم و سازش با ابرقدرت‌‏ها و قدرت‌‏ها را پشت كردن به اصول اسلامی خود می‌‏دانیم.  خداوندا! در جهان شرك و كفر و نفاق، در جهان پول و قدرت و حیله و دورویی ما غریبیم، تو خود یاریمان كن.

    خداوندا! در همیشه تاریخ وقتی انبیا و اولیا و علما تصمیم گرفته‌‏اند مصلح جامعه گردند و علم و عمل را در هم آمیزند و جامعه‌‏ای كه دور از فساد و تباهی تشكیل دهند، با مخالفت‌‏های ابوجهل‌‏ها و ابوسفیان‌‏های زمان خود مواجه شده‌‏اند.

    خداوندا! ما فرزندان اسلام و انقلابمان را برای رضای تو قربانی كردیم، غیر از تو هیچ كس را نداریم. ما را برای اجرای فرامین و قوانین خود یاری فرما.

    خداوندا!  از تو می‌‏خواهم تا هرچه زودتر شهادت را نصیبم فرمائی. گفتم جلسه‌‏ای تشكیل گردد، آتش بس را به مردم تفهیم نمایند، مواظب باشید ممكن است افراد داغ و تند با شعارهای انقلابی شما را از آنچه صلاح اسلام است دور كنند، صریحا می‌‏گویم باید تمام هم‌‏تان در توجیه این كار باشد. قدمی انحرافی حرام است و موجب عكس‌‏العمل می‌‏شود. شما می‌‏دانید كه مسوولین رده بالای نظام با چشمی خونبار و قلبی مالامال از عشق به اسلام و میهن اسلامی‌‏مان چنین تصمیمی گرفته‌‏اند، خدا را در نظر بگیرید و هرچه اتفاق می‌‏افتد ازدوست بدانید

    .والسلام علینا و علی عبادالله الصالحین.

     

    آخرین ویرایش: چهارشنبه 1 شهریور 1391 06:13 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • چهارشنبه 18 مرداد 1391 06:37 ب.ظ نظرات ()
    در تصویر اول هر 2 عکس رنگی و سیاه سفید را در کنار هم برای مقایسه بهتر قرار داده ام و سپس عکس مورد نظر را به صورت تنها قرار داده ام.

    برای دیدن در اندازه اصلی بر روی آنها کلیک کنید.







    در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.


    رنگی کردن یک عکس از مقاومت خرمشهر (1)


    لشکر 77 پیاده در ابتدای جنگ



    فیلمی از تمرین نظامی مشترک ایران و امریکا






    عملیات سرنوشت ساز؛ قسمت دوم عملیات توکل


    اگر به دنبال این هستید که بدانید سرباز واقعی کیست نگاهی به لیست زیر بیاندازید.

    آخرین ویرایش: چهارشنبه 18 مرداد 1391 06:55 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • چهارشنبه 18 مرداد 1391 12:16 ب.ظ نظرات ()
    زمانی که عراق در سال 1359 به ایران حمله کرد اغلب واحدهای ارتش برای مقابله با چنین حمله ای در وضعیتی نامناسب و غیر آماده قرار داشتند. یکی از اولین واحدهای ارتش که توانست خود را به منطقه نبرد برساند لشکر 77 پیاده خراسان بود. واحدهای این لشکر در اغلب عملیاتها شرکت کردند و به ویژه در عملیات شکستن حصر آبادان نقش حساسی را بازی کردند. در زیر مصاحبه یکی از فرماندهان این لشکر با نام سرهنگ محمد مهدی فرمنش را که در ماهنامه صف مهرماه 1389 چاپ شده است می توانید مطالعه کنید.

    http://wdl.persiangig.com/pages/download/?dl=http://wars-and-history.persiangig.com/document/77devision.pdf

    در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.




    آخرین ویرایش: چهارشنبه 18 مرداد 1391 09:32 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • دوشنبه 22 خرداد 1391 06:45 ب.ظ نظرات ()


    عملیات سه راه آبادان

    تاریخ: 19 آذر ماه 1359.

    محل:  شرق آبادان.

    نتیجه: پیروزی عراق.

     

    متخاصمین

    جمهوری اسلامی ایران

    عراق

    فرماندهان

    ؟

    ؟

    استعداد رزمی

    5 گروهان از سپاه و بسیج و کمیته

    2 گروهان از ارتش

    ؟

    تلفات

    25 شهید

    58 اسیر و مفقود الاثر

     

    ؟ کشته

    2 تانک و یک خودرو

     

     

    پس از شکست نیروی زمینی در رسیدن به اهدافش در جبهه غرب سوسنگرد در عملیات نصر مرکز ثقل عملیات از شمال خوزستان به جنوب این استان منتقل شد. عملیات توکل برای شکستن حصر آبادان طراحی شده بود اما قبل ازپرداختن به آن بد نیست نیم نگاهی به آخرین عملیات ارتش برای شکستن حصر آبادان بپردازیم.

    پس از تثبیت شدن محاصره آبادان از سوی عراق تلاشهای ایران برای شکستن محاصره در یک سلسله عملیات مداوم صورت گرفت. اولین حلقه از این زنجیر عملیات سه راهی آبادان و آخرین آنها عملیات ثامن الائمه بود که منجر به شکستن کامل حلقه محاصره آبادان شد.

    عملیات سه راهی آبادان در ساعت 2 بامداد روز 19/9/1359 از منطقه سه راهی آبادان و در سه محور به سمت شرق و شمال شرقی آغازشد. جناح راست پس از حرکت به میدان مین برخورد کرده و متوقف شد اما دو ستون دیگر قبل از حرکت زیر آتش سلاح های سنگین دشمن قرار گرفتند وزمین گیر شدند. همزمان با آتشباری عراق یک دسته از نیروهای ستون راست خط دشمن را شکافت و با کشتن تعدادی از نیروهای دشمن خود به شهادت رسیدند.

     

    عملیات توکل

    تاریخ: 20 دی ماه 1359(10 ژانویه 1981).

    محل: شمال و شرق آبادان.

    نتیجه: پیروزی عراق.

     

    متخاصمین

    جمهوری اسلامی ایران

    عراق

    فرماندهان

    تیمسار ظهیر نژاد

    آیت الله خامنه ای نماینده رهبری در شواری عالی دفاع

    سرهنگ حسینی فرمانده عملیات نیروی زمینی

     

     

    استعداد رزمی

    در حدود 8000 نفر

    تیپ 37 زرهی شیراز

    تیپ 2 پیاده از لشکر 77 پیاده

    گردان 144 پیاده از لشکر 21 پیاده

    گردان 246 تانک از لشکر 77 پیاده

    گردان 201 ژاندارمری

    نیروهای سپاه آبادان، نیروهای مردمی

    در حدود 15000 نفر

    تیپ 26 زرهی از لشکر 5 مکانیزه

    تیپ 15 زرهی از لشکر 5 مکانیزه

    تیپ 12 زرهی از لشکر 3 زرهی

    تیپ 49 پیاده از لشکر 11 پیاده

     

    تلفات

    شهید و مفقود الاثر 370

    مجروح 300

    تانک 24 دستگاه

    نفربر 7 دستگاه

    خودرو1 دستگاه

    موشک انداز تاو 1 دستگاه

     

     

    پس از عملیات سه راهی آبادان ستاد فرماندهی عملیات اروند ،که از 27 مهر 1359، در ماهشهر تشکیل شده بود، طرح دیگری را برای شکستن حلقه محاصره آبادان آماده کرد. به منظور عقب راندن نیروهای دشمن از شرق کارون، شکستن محاصره آبادان، آزادسازی خرمشهر و ترمیم خط مرزی، طرح عملیاتی توکل تهیه شد و در دستور کار قرارگرفت.

    طرح مانور

    عملیات توکل در چهار مرحله برنامه ریزی شده بود. در مرحله اول جاده آبادان ماهشهر، در مرحله دوم جاده آبادان اهواز و شرق کارون آزاد می شدند. قرار بود تا در مرحله سوم نیروهای عملیاتی با عبور از پلهای کارون تا نوار مرزی حرکت کرده و خرمشهر را محاصره کنند  و در صورت امکان به سمت بصره پیشروی کنند. با وجود این طرح بلند پروازانه برای چنین طرح عظیمی نیروهای اندکی اختصاص داده شده بود نیروهای عملیاتی ایران در عملیات توکل عبارت بودند از یک تیپ و یک گردان زرهی، یک تیپ و دو گردان پیاده، یک گردان از ژاندارمری و گروه هایی از نیروهای مردمی و سپاه. خط دفاعی عراق از 2 تیپ زرهی، یک تیپ مکانیزه و یک تیپ پیاده تشکیل شده بود.

     

    محور اصلی تک خودی حمله زرهی از کیلومتر 10 جاده آبادان-ماهشهر به سمت آبادان بود. همزمان با این تک باید نیروهای مستقر در آبادان از سه راهی آبادان بر روی جاده آبادان-ماهشهر به سمت شرق پیشروی می کردند تا با نیروهای زرهی تک اصلی الحاق کنند. یک محور عملیاتی دیگر حرکت نیروهای پیاده از سه راهی آبادان بر روی جاده آبادان- اهواز بود. محور عملیاتی دیگر یک تک زرهی از سمت سلمانیه به سمت پلهای کارون بود تا با قطع کردن عقبه نیروهای عراقی راه عقب نشینی آنها را ببندد و مدافعین عراقی را در تله بیاندازد.

    آغاز عملیات

    عملیات توکل در ساعات اولیه بامداد 20/10/59 آغاز شد. در محور اصلی تیپ 37 زرهی شیراز قبل از رسیدن به خط پدافندی دشمن در اثر آتش ضدزره دشمن از حرکت بازماند. تک گردان 246 زرهی لشکر 77 پیاده از سمت سلمانیه نیز از حجم آتش دشمن بر روی تیپ 37 کم نکرد و در نهایت این تیپ زرهی زمین گیر شد. در محورهای سه راهی آبادان نیروهای مختلط ارتش، سپاه و بسیج تحت فرماندهی تیپ 2 لشکر 77 پیاده توانستند خط دشمن را بشکنند اما چون نتوانستند با تیپ 37 زرهی الحاق کنند به دشمن جناح دادند و پاتک عراق آنها را وادار به عقب نشینی کرد.

    پس از نبرد

    عملیات توکل آخرین تلاش زرهی ایران در طی جنگ ایران وعراق بود. تقریبا تمامی اشکالاتی را که به عملیات نصر می توان وارد دانست در مورد عملیات توکل نیز صادق هستند. عدم توجه به شناسایی مواضع دشمن، استفاده از نیروهای زرهی اندک، زمین نامناسب برای مانور زرهی، عدم مقابله با آتش ضدزرهی دشمن، نبود پشتیبانی هوایی کافی و ناهماهنگی بین نیروی های ارتش و سپاه سبب شد تا این عملیات نیز با شکست مواجه شود.

    البته طرح ریزی مانور با دقت خوبی انجام شده بود و همین طرح مانور با اندکی تغییرات در عملیات ثامن الائمه دوباره بکارگرفته شد و با موفقیت توانست به حصر آبادان پایان دهد. البته موفقیت در عملیات ثامن الائمه با نیرویی به مراتب بیشتر و هماهنگی کامل بین ارتش و سپاه پاسداران بوجود آمد.

    اما بزرگترین تأثیری که شکست در این دو عملیات (نصر و توکل) در ذهن فرماندهان نظامی وقت (سپاه و ارتش) گذاشتند این بود که تک زرهی به تنهایی برای شکستن خطوط دفاعی دشمن کافی نیست. همین ذهنیت سبب شد تا اندیشه جنگ زرهی از روی میز نقشه کشی ارتش برداشته شود و زرهی تبدیل به توپخانه پشتیبانی پیاده نظام شد. استفاده از زرهی در نقش فرعی توپخانه متحرک و عدم استفاده از توانایی های بالقوه تک زرهی بعدها هزینه زیادی بر نیروهای نظامی ایران تحمیل کردند. در موارد زیادی که خطوط اول دشمن توسط تک پیاده نظام شکسته می شد و فرصتی برای رخنه عمیق زرهی در پشت جبهه دشمن بوجود می آمد چون اصولا اعتقادی به تک زرهی در فرماندهان نبود از این فرصتها استفاده ای نمی شد و این گونه فرصت سوزیها حتی پیروزی های اولیه در طی نبرد را هم به باد می دادند. بزرگترین نمونه این فرصتها پیروزی اولیه تک ایران در طی عملیات رمضان بود. در طی مرحله اول عملیات رمضان قرارگاه فتح توانست تا از زیر مثلثی های عراق رد شده و خود را تا نهر کتائب برساند. اگر یک نیروی ذخیره زرهی در اختیار این قرارگاه بود می توانست از رخنه ای که بین کانال ماهی و مثلثی ها بوجود آمده بود استفاده کند و عقبه دشمن را مورد حمله قرار دهد. هرچه که بود، عملیات توکل میخی بود بر تابوت جنگ زرهی در طی 8 سال جنگ ایران و عراق.

    آخرین ویرایش: شنبه 20 خرداد 1391 06:59 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • پنجشنبه 18 خرداد 1391 06:50 ب.ظ نظرات ()


    تاریخ: 15 تا 16 دی ماه 1359(5 تا 6 ژانویه 1981).

    محل: جنوب کرخه کور، غرب اهواز.

    نتیجه: پیروزی عراق در ضد حمله،سقوط هویزه.

     

    متخاصمین

    جمهوری اسلامی ایران

    عراق

    فرماندهان

    تیمسار ظهیر نژاد فرمانده نیروی زمینی ارتش

    تیمسار فلاحی رییس ستاد مشترک ارتش

    آیت الله خامنه ای نماینده رهبری در شورای عالی دفاع

    سرهنگ حسینی فرمانده عملیات نیروی زمینی

    تیمسار لطفی فرمانده لشکر 16 زرهی قزوین

    تیمسار جمشیدی فرمانده تیپ 1 لشکر 16 زرهی قزوین

    شهید حسین علم الهدی فرمانده سپاه سوسنگرد

    جاودان اثر علی هاشمی فرمانده سپاه حمیدیه

    ؟

    استعداد رزمی

    در حدود 15000 نفر

    تیپ 1و3 از لشکر 16 زرهی قزوین

    تیپ 2 از لشکر 92 زرهی اهواز

    2 گردان از لشکر 77 پیاده

    2 گردان از سپاه پاسداران سوسنگرد

    گروهی از ستاد جنگهای نامنظم (شهید چمران)

    در حدود 20000 نفر

    تیپ 35 و 43 زرهی از لشکر 9

    گردان 14 زرهی

    تیپ 20 مکانیزه از لشکر 5

    تیپ 8 مکانیزه از لشکر 8

    تیپ 31 نیروی مخصوص

     

    تلفات

    140 تا 250 دستگاه تانک

    100 دستگاه خودروی زرهی

    1 فروند هواپیما

    1 فروند هلیکوپتر

    1000 نفر کشته و مجروح

    800 نفر اسیر

    50 دستگاه خودرو

    55 دستگاه تانک

    3 فروند هلیکوپتر

    15 دستگاه موشک انداز

     

    پیش زمینه

    با گذشت 3 ماه از آغاز تجاوز عراق به ایران و سقوط خرمشهر فشار بر روی سران سیاسی و نظامی کشور در جهت بیرون راندن متجاوزین از خاک ایران شدت گرفت. ابوالحسن بنی صدر ،رییس جمهور وقت و فرمانده کل قوا، در روز 26 آذر 59 در طی جلسه ای به فرماندهان نظامی عالی رتبه ارتش خطاب می کند:«به هر ترتیبی که هست برای عملیات آفندی طرح ریزی کنید. من دیگر در مقابل نظریات و خواسته های مردم و رهبران مذهبی قدرت مقاومت ندارم، یا باید طرحی را تهیه و اجرا کنید و یا اینکه بروید در رسانه های گروهی صریحا علت عدم امکان اجرای عملیات آفندی را برای مردم توضیح دهید.»

    در نتیجه این فشارها، نیروی زمینی ارتش دو طرح حمله بزرگ را به منظور بازپس گیری مناطق از دست رفته درجبهه جنوب آماده می کند. طرح اول حمله از سمت غرب اهواز و جنوب هویزه به منظور بیرون کردن دشمن از دشت آزادگان و از بین بردن تهدید عراق نسبت به اهواز، هویزه و سوسنگرد برنامه ریزی می شود. طرح دوم باید به فاصله چند روز پس از طرح اول اجرا می شد و با حمله از سمت ماهشهر و آبادان به صورت گازانبری نیروهای عراق را که از کارون رد شده و آبادان را از سمت شرق محاصره کرده بوند در هم می شکست و در نهایت به آزادی خرمشهر می انجامید. هر یک از دو طرح در چند مرحله اجرا می شدند و در صورت موفقیت در هر مرحله، مرحله بعدی عملیات شروع می شد.

    ارتش بنابر آموزه های استاندارد خود در هر دو حمله بر تک زرهی و نفوذ عمیق در مواضع دشمن تکیه داشت. در هر دو طرح قرار بود که بار اصلی عملیات بر دوش واحدهای زرهی باشد و نیروهای پیاده در کنار زرهی حرکت کرده و پس از رسیدن به اهداف عملیات مواضع جدید را تثبیت کنند. متأسفانه تمهیدات لازم برای حملاتی با این ابعاد توسط نیروی زمین در نظر گرفته نشده بود و در نتیجه هر دو عملیات با شکست مواجه شدند.

    عملیات نصر؛ وضعیت عمومی منطقه عملیات

    منطقه جغرافیایی كه در مرحله اول عملیات مورد نظر بود غرب اهواز و جنوب سوسنگرد را شامل می شد. این منطقه ازطرف شمال به شاخه شرقی-غربی رودخانه كرخه، از شرق به رودخانه كارون بین كوت بدالله تا آبادی فارسیات و ازمغرب جاده هویزه به یزدنو و ازجنوب به پادگان حمید و جفیرمحدود می شود.

    در جنوب غربی حمیدیه رودخانه كرخه نور از كرخه منشعب می گردد. ابتدا به سمت جنوب و سپس در نزدیكی روستای بنی تمیم به سمت غرب تغییرمسیر داده به موازات كرخه پس ازعبور از هویزه به هورالعظیم می ریزد.

    به علت لایروبی های سالیانه و ریختن گل و لای این رودخانه در دو طرف آن عارضه مرتفعی ازهویزه تا آبادی اژدك پدید آمد كه در زمینهای هموار و مسطح جنوب دارای ارزش نظامی است.

    انشعابات كرخه و كرخه كور در مواضع بارندگیهای شدید، سبب آب گرفتگی زمینهای اطراف می شود كه می تواند برای حركت نیروها ، به ویژه تجهیزات زرهی و مکانیزه، محدویت ایجاد كند.

    زمین منطقه به گونه ای است كه درمواقع خشكی بسیار نرم و درهنگام بارندگیهای شدید و طغیان رودخانه ها با باتلاقی و یا به صورت گل چسبیده ای درمی آید كه حركت افراد و یا خودروها را تنها به جاده محدود می سازد.

    بعلت فقدان عوارض طبیعی و همواربودن زمین، ایجاد عوارض مصنوعی در هنگام عملیات پدافندی یا آفندی و استفاده از و سایل سنگین مهندسی جهت ایجاد خاكریزیا حفركانال ضرورت می یافت.

    موقعیت نظامی منطقه عملیات

    درمرحله اول عملیات، رودخانه كرخه كور درقلب منطقه عملیاتی و اقع شده بود و نیروهای دشمن قسمتی از كرانه شمالی و جنوبی را در اشغال داشتند. پادگان حمید كه هدف نهایی مرحله اول محسوب می شد در جنوب شرقی این منطقه قرار داشت. برای رسیدن به این اهداف و تامین آن، انجام عملیات در امتداد جاده اهواز-خرمشهربه دلیل وجود مواضع مستحكم دشمن، امكان پذیر نبود. یگانهایی از لشكر5 و9 عراق در این مواضع مستقر بودند.

    دشمن به دوطرف آرایش داشت. در منطقه كرخه كور آرایش دشمن به سمت شمال و درغرب كارون آرایش به سمت شرق بود. در منطقه شمال غربی هویزه و جنوب غربی آن بین نیروهای دشمن الحاق وجود نداشت. به طوری كه هویزه و بخشهایی از هورالعظیم همچنان در اختیار نیروهای خودی بود. عقبه یگانهایی كه در شمال كرخه نور مستقربودند، جنوب آن رودخانه بود و این نقطه آسیب پذیری دشمن به حساب می آمد.

    طرح مانور

    عملیات نصر دومین عملیات بزرگ ارتش، با تکیه بر نیروهای زرهی بود و در منطقه هویزه به اجرا درآمد. طرح عملیات نصر توسط ستاد مشترک ارتش تهیه شده بود و  یک طرح بلندپروازانه در چهار مرحله بود. قرار بود که در مرحله اول جفیر و پادگان حمید، در مرحله دوم کوشک و طلاییه و در مرحله سوم خرمشهر آزاد شود. در مرحله چهارم نیز قرار بود تا در صورت امکان پیشروی به سوی حومه بصره از محور تنومه انجام شود.

    قرار شد تا مرحله اول عملیات نصر در چهار محور جداگانه اجرا شود. در شمالی ترین محور قرار بود تا تیپ 1 لشکر 16 زرهی به همراه نیروهای نامنظم وابسته به شهید چمران از هویزه و از میان شکافی که بین تیپ 8 مکانیزه و تیپ 43 زرهی وجود داشت به سمت جنوب شرقی پیشروی کنند و با یک حرکت احاطه ای تیپ 43 زرهی را محاصره کنند.

    در محور دوم تیپ 3 لشکر 16 زرهی که توسط دو گردان از سپاه تقویت شده بود باید از کرخه کور عبور می کردند و یک تک جبهه ای را بر روی مواضع تیپ 43 زرهی اجرا می کردند. این دو محور قرار بود که در جنوب کرخه کور با یکدیگر الحاق کرده و بعد به سمت جفیر پیشروی کنند و آن را آزاد کنند.

    در سمت غرب اهواز و بر روی هور نیز دو تک های زرهی از دو محور جداگانه صورت می گرفت. محور اول از فارسیات به سمت عباویه و محور دوم کمی جنوب تر از محور اول و به موازات آن در جهت ایستگاه حمید انجام می شد. این دو محور نیز قرار بود که پس از الحاق با هم پادگان حمید را از دست دشمن خارج کنند. پس از رسیدن به اهداف مرحله اول و تثبیت آنها باید جهت تک زرهی به سمت جنوب غربی و در دو محور موازی به سمت طلاییه و کوشک می چرخید.

    برای اینکه عملیات با غافلگیری بیشتری همراه شود ساعت رهایی را ساعت 10 صبح روز 15 دی مصادف با 28 صفر انتخاب کردند.

    عملیات

    عملیات نصر در ساعت 10 صبح 15 دی ماه 59 آغاز شد. در اولین حرکت تیپ 3 لشکر 16 زرهی و گردانهای سپاه توانستند با موفقیت در محور ابوحمیظه-سوسنگرد از کرخه کور عبور کنند و تا 20 کیلومتری جنوب شرق هویزه در خطوط عراق نفوذ کنند. محور شمالی نیز با موفقیت به سمت جنوب حرکت کرد و با چرخش به سمت شرق با محور دوم الحاق کرد. در نتیجه الحاق تیپ 1 و 3 لشکر 16 زرهی تیپ 43 زرهی عراق کاملا محاصره شد. نیروهای عراقی که عقبه خود را از دست داده بودند به صورت نامنظم شروع به عقب نشینی کردند و با از دست دادن 800 نفر اسیر و مقادیر زیادی تسلیحات گروهی از آنان توانستند عقب نشینی کنند.

    در محور فارسیات آتش تهیه 20 دقیقه دیرتر از ساعت تصویب شده اجرا شد و نصب پل بر روی کارون و عبور واحدهای زرهی لشکر 92 زرهی با 3 ساعت تأخیر مواجه شد. از سوی دیگر پس از عبور از کارون محور جنوبی با میدان مین برخورد کرده و متوقف شد و محور مرکزی نیز با اندکی پیشروی 300 متر پس از کارون متوقف شد. در نتیجه هیچ کدام از این محورها نتوانستند به جاده خرمشهر-اهواز برسند و آن را قطع کنند. مرحله اولیه عملیات در ساعت 16 روز 15 دی به پایان رسید در حالیکه در محور شمالی عبور از کرخه کور با موفقیت انجام شده بود ولی در محورهای جنوبی نیروهای زرهی تنها توانسته بودند از کارون عبور کنند و سرپلی در ساحل غربی آن به دست آوردند ولی پیشروی قابل ملاحظه ای انجام نداده بودند.

    در محور شمالی واحدهای پای کار با آنکه با موفقیت خط دشمن را شکسته بودند از اقدامات تأمینی غفلت کردند و نیروها و تجهیزات زرهی در دشت بازقرار گرفتند. از طرفی عدم الحاق با دو محور مرکزی و جنوبی سبب شده بود تا نیروهای محور کرخه کور به دشمن جناح بدهند.

    مرحله دوم عملیات در ساعت 8 صبح روز بعد با هدف رسیدن به جفیر از محور شمالی شروع شد. جاده جفیر به عنوان محور عملیات انتخاب شد و نیروهای سپاه جلوتر از واحدهای زرهی ،که پشتیبانی از آنها را برعهده داشتند، حرکت به سمت جنوب را آغاز کردند. در شب اول عملیات عراق تعدادی از نیروهای خود را وارد منطقه کرده و آرایش داده بود. همچنین دو گردان تانک عراق در غرب جاده جفیر مستقر بودند. در نتیجه، پس از اندکی پیشروی، نیروهای سپاه با حملات توپخانه و هواپیماهای عراق زمینگیرشدند. با ته کشیدن مهمات و سوخت تانکهای لشکر 16 زرهی، فشار عراق بر روی واحدهای زرهی لشکر 16 قزوین بیشتر شد و سبب شد تا در بعد از ظهر روز 16 دی واحدهای زرهی بدون اطلاع نیروهای سپاه عقب نشینی کنند. تیپ 1 لشکر16 زرهی در حال عقب نشینی زیر آتش شدید عراق واقع شد و بسیاری از تجهیزات و تانکهای خود را از دست داد و تقریبا منهدم شد.

    با عقب نشینی تانکهای تیپ 1 زرهی نیروهای سپاه و تعدادی از نیروهای داوطب و نامنظم در محاصره یک ستون تانک عراقی افتادند و همگی شهید شدند. از جمله افرادی که در این مرحله از عملیات نصر در محاصره شهید شدند فرمانده سپاه هویزه ،سید حسین علم الهدی، بود.

    در ساعت 9 صبح روز 17 دی پاتک عراق به سمت جنوب کرخه کور آغازشد و در ساعت  14 آتشباری عراق بر روی مواضع ایران تشدید شد. در نتیجه، دستور تخلیه به پشت کرخه کور به لشکر 16 زرهی ابلاغ شد اما تا فردای آن روز هنوز یگانهایی از تیپ 3 لشکر 16 در مواضع خود در جنوب کرخه کور باقی مانده بودند. در حوالی ساعت 6 بعد از ظهر عقب نشینی باقیمانده تانکهای تیپ 3 به سمت شمال رودخانه کرخه کور آغاز شد در حالیکه نیروهای سپاه که هنوز در جنوب کرخه کور باقی مانده بودند حرکت مؤثری از جانب دشمن مشاهده نکردند. عقب نشینی واحدهای زرهی ایران عراق را در راه رسیدن به کرخه کور مصمم تر کرد و آتش شدید عراق سبب شد تا نیروهای سپاه با عقب نشینی از پل حمودی فردوس پل را منفجر کنند. در اوایل شب نیروهای عراقی به مواضع خود قبل از آغاز عملیات نصر بازگشتند و دوباره در حاشیه کرخه کور موضع گرفتند.

    پس از نبرد

    در روز 21 دی هویزه از محور سوسنگرد و جنوب شرقی مورد تهدید قرار گرفت و جاده سوسنگرد-هویزه زیر آتش مستقیم دشمن درآمد. 4 روز بعد هویزه کاملا محاصره شد و در روز 27 دی 59 شهر سقوط کرد.

    برنامه ریزی غلط بزرگترین عامل شکست ایران در عملیات نصر بود و با وجود پیروزی اولیه سبب شد تا نه تنها ایران تعداد زیادی از تجهیزات و ادوات زرهی خود را ،که جانشینی برای آنها وجود نداشت، از دست بدهد بلکه شهر هویزه نیز که از ابتدای جنگ اشغال نشده بود در محاصره قرارگرفت و سقوط کرد.

    اولین اشتباه نیروی زمینی ایران عدم شناسایی قدرت دشمن بود. لشکر 16 زرهی به تازگی وارد منطقه شده بود و با زمین عملیات هیچ گونه آشنایی نداشت. با اینکه در تمام محورها تک زرهی بار اصلی حمله را بر دوش می کشید انتخاب بد زمین و زمان عملیات سبب شد تا تک زرهی در محورهای جنوبی به گل بنشیند و تانکها پس از گرفتن سرپل فرصتی برای بازشدن در دشت و انجام تهاجم نداشته باشند. در فصل زمستان منطقه جنوب کرخه کور رملی و پر از گل و لای می شود و در نتیجه تانکهای لشکر 92 زرهی اهواز بدون اینکه فرصت مقابله در یک نبرد زرهی را پیداکنند در گل گیرکردند.

    عدم پشتیبانی و نبود مهندسی رزمی در منطقه عملیات سبب شد تا جاده کافی پشت سر لشکر 16 زرهی کشیده نشود و در نتیجه انتقال مهمات و سوخت به تانکهای این لشکر با مشکل مواجه شد و درنتیجه بسیاری از تانکهای این لشکر از بین رفتند یا به دست دشمن افتادند. برنامه ریزی غلط سبب شده بود تا مهمات کافی برای تانکها در نظر گرفته نشود. این اشتباه در مرحله دوم عملیات تأثیر مرگبار خود را نشان داد.

    اشکال دیگر برنامه ریزی های صورت گرفته برای عملیات نصر در نظر گرفتن نیروهایی اندک برای غلبه بر تعداد بیشتر دشمن بود که در مواضع مستحکم دفاعی قرار داشتند. در حالیکه استانداردهای نظامی نسبت 3 به1 را برای یک حمله موفقیت آمیز پیشنهاد می کنند در هیچ کدام از محورها نسبت مهاجمین ایرانی به مدافعین عراقی حتی به نسبت 2 به 1 هم نمی رسید. از سوی دیگر هیچ نیروی ذخیره ای برای عملیات در نظر گرفته نشده بود و با فروکش کردن قدرت نیروی تک کننده نیرویی در پشت جبهه نبود که جای نیروهای تک ور را پر کند. در ضمن برنامه ای برای شکست احتمالی عملیات در نظر گرفته نشده بود. عقب نشینی تیپ های 1و 3 لشکر 16 زرهی بدون پشتیبانی و به صورت نامنظم صورت گرفت و نیرویی نبود تا این عقب نشینی را پوشش دهد.

    عملکرد نیروی هوایی و هوانیروز در این عملیات قابل توجه نبود و با اینکه هوانیروز در ابتدای جنگ توان بالایی از خود نشان داده بود در عملیات نصر نتوانست پشتیبانی هوایی مؤثری از نیروهای تک ور انجام دهد. اگر هوانیروز می توانست در روز اول عملیات در محورهای جنوبی به کمک تانکهای لشکر 92 زرهی بیاید و راه آنها را بازکند شاید این عملیات با نتیجه ای دیگر خاتمه می گرفت.

    از دیگر اشکالات این عملیات نبودن تمهیدی برای مقابله با آتش ضدتانک پیاده نظام عراق بود. عراق بر اساس تجربیات مصر در جنگ 1973 اعراب و اسرائیل در عبور از کانال سوئز، نیروهای پیاده خود را به موشکهای هدایت شونده ضد تانک مجهز کرده بود و همین موشکها تلفات زیادی را به تانکهای ایرانی وارد کردند. تیپ های 1 و3 لشکر 16 زرهی که از حمایت دو گردان پیاده سپاه و نیروهای نامنظم شهید چمران برخوردار بودند توانستند آتش ضد تانک پیاده نظام عراق را بهتر خنثی کنند ولی میدانهای مین و موشکهای ضدتانک و آتش توپخانه عراق واحدهای لشکر 92 زرهی را که از کارون گذشتند خیلی زود زمین گیر کردند.

    به فاصله اندکی پس از شکست تک زرهی نیروی زمینی در جنوب سوسنگرد، حمله زرهی دیگری در جبهه جنوب برای شکستن محاصره آبادان انجام شد که آن هم به شکست دیگری انجامید. درباره آن خواهیم نوشت.

    رضاکیانی موحد

    منابع مورد استفاده:

    محمد درودیان، سیری در جنگ ایران و عراق جلد ششم ویرایش دوم، مرکز مطالعات وتحقیقات جنگ سپاه صفحه 35.

    کردزمن آنتونی، واگنر ابراهام، درسهای جنگ مدرن جلد اول، نشر مرز و بوم، صفحات 236 تا 238.

    اطلس راهنمای جنگ، جلد چهارم دشت آزادگان در جنگ، صفحات 68 تا 74.

    اطلس جنگ ایران و عراق فشرده نبردهای زمینی چاپ دوم صفحه 32.

    http://79.132.212.15/View/article.aspx?id=926

    http://kisar.ir/forum/showthread.php?tid=71
    http://www.sajed.ir/new/index.php?option=com_content&view=article&id=20193:1390-10-15-10-10-09&catid=701:--&Itemid=383


    در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.


    یک عکس رنگی از مقاومت خرمشهر





    آیا بنی صدر در جنگ خیانت کرد؛ قسمت اول


    آیا بنی صدر در جنگ خیانت کرد؛ قسمت دوم


    محسن رضایی: در فرهنگ دریا زندگی کنید!!


    هر دم از این باغ بری می رسد


    شلیک موشک ضد تانک تاو توسط کبرانی ایرانی و هدف قرار دادن تانک عراقی


    آخرین لحظات زندگی یک مرزبان ایرانی


    یک سند تاریخی درباره جنگ ایران و عراق


    پوستری از انفجار بمبهای سری مارک MK و آشنایی با این بمب


    کمبود فضای حیاتی، علت حمله صدام به ایران


    تصاویر هلی بورن کماندوهای ارتش در زمان جنگ تحمیلی


    مصاحبه با تیمسار حسنی سعدی


    ایران و عراق پس از آغاز جنگ 8 ساله بین دو کشور در چه تاریخی روابط سیاسی خود را قطع کرده و سفارتخانه هایشان را در کشور دشمن تعطیل کردند؟


    عملیات رمضان المبارک؛ فاو چگونه سقوط کرد؟قسمت اول


    آخرین ویرایش: یکشنبه 1 مرداد 1391 11:03 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
تعداد صفحات : 15 ... 5 6 7 8 9 10 11 ...