جنگها و تاریخ

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

جنگ مدیا

← آمار وب سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :


Think,Befor We Act

/ساعتی در خود نگر تا كیستی/ از كجائی وز چه جائی چیستی/ در جهان بهر چه عمری زیستی/ جمع هستی را بزن بر نیستی

کلاه به سر رفتگان

جنبش باسمه چی ؛قسمت دوم

مرحله اول شورش در دره فرغانه

ادعاهای ایرگاش بی در مورد رهبری ارتش مومنان مورد پذیرش روحانیون فرغانه ای قرار گرفت و به زودی نیرویی با اندازه مناسب فراهم شد . اقدامات  ملی کردن گسترده ای که شورای تاشکند انجام داده بود سبب فروپاشی اقتصاد منطقه و بروز قحطی شد . همه این عوامل سبب شد جنبش باسمه چی حمایت مردمی روزافزونی کسب کند . شورای تاشکند از فرونشاندن ستیزه جویی عاجز بود و در  پایان سال 1918  کنترل دره فرغانه و مناطق روستایی اطراف تاشکند در دست بیش از 20 هزار جنگجوی نامنظم بود . ایرگاش بی با رقابت فرماندهانی مثل مضامین بی مواجه شد که از حمایت بخش عمده مسلمانان معتدل برخوردار بود . اما در شورایی که در مارس 1919 تشکیل شده ایرگاش توانست مقام نمایندگی رسمی جنبش را کسب کند .


مضامین بی ، 1917

تاشکند در وضعیت نظامی آسیب پذیری قرار داشت و بلشویک ها مهاجان روسی را آزاد گذاشتند تا دست به ایجاد دسته های دفاع محلی بزنند . نیروهای شوروی و کشاروزان روسی در انقام گیری از حملات باسمه چی ها جنایات فراوانی مرتکب شدند . با این حال سیاست های خشن ( کمونیسم جنگی ) حتی مهاجران روس را هم به طرف باسمه چی ها کشاند . در می 1919 مضامین بی با مهاجران روس متحد شد و با آنان پیمان ایجاد ارتش ائتلافی و پیمان عدم تجاوز امضا کرد . نیروهای مشترک قصد داشتند یک دولت مشترک ایجاد کنند که در آن حقوق و فرهنگ طرفین تضمین شده باشد . با این حال اختلاف بر سر ماهیت اسلامی باسمه چی ها این اتحاد را از میان برد  و این امر سبب شد هر دو طرف از تیپ سرخ تاتارهای ولگا شکست بخورند . ساکنان دره فرغانه پس از تحمل سختی های پاییز سال 1919 - 1920   از پا درآمده بودند و مضامین بی در مارس 1920 به شوروی پیوست . اعمال قوانین لیبرال تر  اقتصادی ( موسوم به طرح نپ ) باعث شد تاثیر قحطی در منطقه کاهش یابد و اصلاحات در توزیع زمین و اعلام عفو عمومی هم ساکنان فرغانه را آرام کرد . جنبش باسمه چی در نتیجه این اقدامات تضعیف شد .

آرامش در فرغانه چندان طول نکشید . در تابستان 1920 نیروهای شوروی که احساس امنیت می کردند دریافت اجباری غذا و سربازگیری از مردم منطقه را شروع کردند . شورش بار دیگر آغاز شد . این بار جنبش باسمه چی در سراسر ترکستان شعله ور شد .

جنبش باسمه چی در خیوه و بخارا

در ژانویه 1920 ارتش سرخ خیوه را تصرف کرد و یک دولت موقتی در آن بر روی کار آورد . جنید خان و پیروانش به بیابان های اطراف گریختند و جنبش باسمه چی در منطقه خوارزم آغاز شد . پیش از پایان سال دولت ( خیوه ای های جوان ) هم از طرف شوروی کنار گذاشته شد و ملی گرایان نیز با پیوستن به جنید ، جنبش را تقویت کردند .

در آگوست همان سال امیر بخارا هم با تصرف شهر از سوی ارتش سرخ فرار کرد .امیر که به افغانستان گریخته بود جنبش را با حمایت مردم و روحانیون هدایت می کرد . ابراهیم بی که یک رهبر قبایلی بود رهبری جنگ جویان را بر عهده داشت . چریک های باسمه چی برای مدت های طولانی با موفقیت در مناطق خیوه و بخارا فعالیت داشتند . ستیزه جویی به  سرزمین های قزاقستان ، تاجیکستان و ترکمنستان هم گسترش یافت .

 


بخارا در محاصره ارتش سرخ و در حال سوختن  ، 1 سپتامبر 1920

انور پاشا و اوج قدرت جنبش باسمه چی

در نوامبر 1921  ، ژنرال اسماعیل انور ، وزیر جنگ سابق ترکیه وارد بخارا شد تا به مقامات شوروی کمک کند . اما انور پاشا به جای این کار به جنبش باسمه چی پیوست و به آن سازماندهی و حیاتی دوباره داد . انور پاشا قصد داشت در آسیای میانه  یک کنفدراسیون پان ترکیست ایجاد کند و آن را با آناتولی و ترکستان چین پیوند دهد . اعلام جهاد انور پاشا با استقبال چشمگیری مواجه شد و چریک های باسمه چی یک ارتش نیرومند 16 هزار نفره تشکیل دادند . در ابتدای 1922 بخش اعظم قلمرو            ( جمهوری شوروی خلق بخارا ) از جمله شهرهای سمرقند و دوشنبه به دست باسمه چی ها افتاده بود . در همان زمان ماگازا ماساچی ، یک نظامی دانگانی ( واژه ای که به مسلمانان چین اطلاق می شود ) هم یک هنگ سواره برای کمک به باسمه چی ها وارد میدان کرد .


مذاکره با باسمه چی ها ، دره فرغانه ،1921


ادامه مطلب

جنبش باسمه چی ؛قسمت اول


بخشی از جنگ جهانی اول و جنگ داخلی روسیه

زمان :  1934 - 1916

مکان : ترکستان روسیه

نتیجه : پیروزی شوروی

متخاصمین

جنبش باسمه چی (شامل  : خان نشین خیوه (1920 - 1918 ) ، امارت بخارا ( 1920 ) )

ارتش سفید  (1920 - 1919 )

افغانستان (1929)

 

حکومت های مسلط بر روسیه و متحدان :

امپراتوری روسیه  ( 1917 - 1916 )

جمهوری روسیه (1917 )

جمهوری شوروی سوسیالیستی روسیه فدراتیو  ( شامل : جمهوری شوروی سوسیالیستی خودمختار ترکستان ، جمهوری خلق شوروی خوارزم ، جمهوری خلق شوروی بخارا )

اتحاد شوروی  ( از 30 دسامبر 1922 )

 حمایت شده از طرف : ارتش سفید  ( 1920 ) ، چین  ( نامشخص و غیرقطعی ) ،                                                                  

ایران ( 1929 -1928 ، نامشخص و غیرقطعی ) ، افغانستان  ( 1930 - 1929 ، نامشخص و غیرقطعی )

فرماندهان

انور پاشا

ابراهیم بیک

ایرگاش بی

مضامین بی

جنید خان

محمد عالم خان

حبیب الله کلکانی ( افغانستان )

 

میخاییل فرونزه

گریگوری سوکولنیکوف

فیض الله خودژایف ( جمهوری خلق شوروی خوارزم )

الکساندر ایوانوویچ چرپانوف

ویتالی مارکوویچ پریماکوف

ماگازا ماسانچی

محمد نادرشاه ( افغانستان )

 

استعداد

در اوج قدرت شاید 30 هزار نفر ، در اواخر 1919 بیش از 20 هزار نفر

120 تا 160 هزار نفر

تلفات

نامشخص

ده ها هزار غیرنظامی کشته شدند ، تعداد نامشخصی نیز به دلیل گرسنگی جان باختند

 

در مدارک رسمی 516 کشته و 925 زخمی

جنبش باسمه چی یا شورش باسمه چی خیزشی بود که مردم مسلمان آسیای میانه برای رهایی از سلطه حکومت های امپراتوری و بعدا شوروی روسیه  آن را به پا داشتند .

جنبش باسمه چی ریشه در خشونت هایی داشت که مردم محلی در اعتراض به سربازگیری اجباری امپراتوری روسیه جهت جمع آوری نیروی لازم برای اعزام به جبهه های جنگ جهانی اول  ( سال 1916 ) به راه انداخته بودند . در ماه های پس انقلاب اکتبر 1917 بلشویک ها قدرت را در بسیاری از بخش های قلمرو امپراتوری روسیه به دست گرفتند و جنگ داخلی روسیه آغاز شد .

جنبش های سیاسی مسلمان ترکستان سعی کردند در شهر خوقند ، واقع در دره فرغانه ، یک دولت خودمختار تشکیل دهند . بلشویک ها در فوریه 1918 به خوقند حمله کردند . بیش از 25 هزار نفر از مردم محلی در قتل عام همگانی بلشویک ها کشتار شدند . این قتل عام سبب شد جنبش باسمه چی حمایت مردمی بالایی کسب کند و با انجام جنگ های چریکی و متعارف  کنترل بخش های وسیعی از دره فرغانه  و بخش اعظم ترکستان را به دست بگیرد .

جنبش غیرمتمرکز باسمه چی  در اوایل دهه 1920 فراز و نشیب های فراوانی داشت اما با فرارسیدن سال 1923 عملیات های گسترده ارتش سرخ  سبب شکست های بسیاری برای باسمه چی ها شد . پس از عملیات های عمده ارتش سرخ  و  به وجود آمدن بحران های هایی مانند بحران اقتصادی و نارضایتی عمومی ناشی از اقدامات اجتماعی اسلامگرایانه جنبش باسمه چی ، توان نظامی و حمایت مردمی جنبش کاهش یافت . مقاومت در برابر تسلط روسی / شوروی  طی دوره پیش از آغاز جنگ جهانی دوم نیز به سبب اعمال سیاست های اشتراکی سازی اجباری بار دیگر  و در مقیاسی کوچک تر شدت گرفت .

ادامه مطلب

 
  • تعداد صفحات :3
  • 1  
  • 2  
  • 3  
 

درباره وب سایت

Wars & History
رضا کیانی موحد - محمدحسین پاز
مدیر وب سایت :

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان