منوی اصلی
جنگها و تاریخ
  • شنبه 22 مرداد 1390 07:10 ق.ظ نظرات ()

    تاریخ: سوم سپتامبر 1260 میلادی (25رمضان658 ه.ق)

    محل: عین جالوت؛ فلسطین

    نتیجه: پیروزی قاطع ممالیک مصر

     

    پس زمینه تاریخی

    هنگامی که در سال 1251 میلادی منگوخان به مقام خاقانی امپراطوری مغول رسید بلافاصله شروع کرد تا نقشه پدربزرگش چنگیزخان یعنی حکومت مغول بر تمامی جهان را به انجام رساند. او برادرش هلاکو را مامور لشکرکشی و تصرف سرزمینهای واقع شده در غرب امپراطوری مغول کرد.

    جمع آوری سپاه هلاکو 5 سال به طول انجامید. این سپاه به استعداد 300000 جنگجو بود و حتی در اندازه های امروزی نیز سپاهی عظیم به حساب می آمد. سرانجام هلاکو حرکت خود را از ایران به سمت جنوب آغازکرد. منگوخان به هلاکو دستور داد تا با کسانی که بدون مقاومت تسلیم می شوند به خوبی رفتار کند ولی شهرهایی که به مقاومت در برابر سپاه مغول دست می زدند به کلی ویران سازد. بسیاری از کشورهایی  که در مسیر سپاه مغول قرار داشتند به سلطه آنها گردن نهادند و بخشی از لشکریانشان را وارد سپاه مغول کردند. زمانی که مغولها به بغداد رسیدند تعدادی از ارمنی های آسیای صغیر و فرانسویانی که پس از جنگهای صلیبی در شاه نشین انطاکیه زندگی می کردند در سپاه مغول خدمت می کردند.

    هلاکو پس از عبور از خاک ایران توانست قدرتمندترین و طولانی ترین پادشاهی آن زمان یعنی خلافت عباسیان را براندازد(1258م-656 ه.ق). قلعه های اسماعیلیه که سالها در برابر مهاجمین سلجوقی، صلیبی و ایوبی مقاومت کرده بودند یکی پس از دیگری توسط سپاه هلاکو سقوط کردند و قدرت وحشت آفرین فداییان اسماعیلی به تاریخ پیوست.

    محاصره بغداد، ابزار محاصره ای سپاه مغول به خوبی در این نقاشی دیده می شوند.

    ایوبیان که در شامات حکومت می کردند نیز به سرنوشت عباسیان دچار شدند. دمشق در روز اول مارس 1260 توسط سپاه هلاکوسقوط کرد و غارت شد. هلاکو قصد داشت که در ادامه فتوحاتش از طریق فلسطین وارد مصر شود تا آخرین سنگر مقاومت مسلمانان یعنی سلطنت ممالیک مصر را از میان بردارد. با سقوط بغداد و دمشق مرکز قدرت اسلام خود به خود به قاهره منتقل شده بود.

    مسیر حرکت هلاکو تا شامات

    ممالیک که بودند؟

    ممالیک -یا مملوکها- برده های سفیدپوست یا زردپوستی بودند که توسط سلاطین مسلمان خریداری می شدند و پس از اسلام آوردن به خدمت نظامی گماشته می شدند. اولین بار معتصم عباسی بود که برای کاهش نفوذ اعراب و ایرانیان در دستگاه خلافت بغداد تصمیم گرفت تا برده ها و اسرای جنگی ترک نژاد را وارد دستگاه نظامی خود کند.

    بیشتر این ممالیک از نژاد ترکهای ناحیه قفقاز، چرکس یا قزاق بودند و پادشاهان کشورهای اسلامی آنها را از بازار برده فروشان بیزانس خریداری می کردند. هر سلطان مامورانی داشت که وظیفه داشتند در بازارهای برده فروشی به دنبال بردگان با استعداد بگردند. بیشتر این برده ها در سنین خردسالی و نوجوانی خریداری می شدند و از آن پس در پادگانهای نظامی به همراه دیگر ممالیک نگهداری می شدند و تحت آموزشهای نظامی قرارمی گرفتند. چون -برخلاف کشورهای اروپایی- راه ترقی این برده ها بازبود، آنها با نشان دادن توانایی ها و شجاعتشان می توانستند پیشرفت کنند و در سپاهی گری به مقامات عالی برسند. پس از کوتاه مدتی، تعداد زیادی از ممالیک در امارتهای مسلمان به مقامهای بالای نظامی رسیدند و نفوذ گسترده ای پیداکردند.

    در زمان هجوم هلاکو بعضی از امرای ممالیک توانسته بودند از درگیرهای داخلی ایوبیان استفاده کنند و پس از فروپاشی حکومت ایوبیان در مصر و شامات با بهره گیری از توان نظامی خود قدرت را در قسمتهایی از این نواحی قبضه کنند. این فرماندهان نظامی در مصر سلسله ممالیک را بنیاد نهادند و از سال 1250 تا 1517 بر این کشور حکمفرمایی کردند. همین ممالیک بودند که توانستند در نهایت صلیبیون را از خاک فلسطین بیرون کنند و به آرزوهای صلاح الدین ایوبی جامعه عمل بپوشانند.

    شاهان عثمانی با بهره گیری از الگوی ممالیک برده های مناسب برای خدمات نظامی را در سپاهی به نام ینی چری سازماندهی کردند. ینی چری یکی از ستونهای اساسی قدرت امپراطوری عثمانی بود و پادشاهان عثمانی با استفاده از آنها توانستند بخشهای زیادی از خاورمیانه و اروپای مرکزی را فتح کنند. سلسله ممالیک مصر خود از قربانیان ینی چری بودند و آنها عاقبت به دست سلطان سلیم عثمانی حکومتشان را از دست دادند. عثمانی ها ممالیک را از بین نبردند و اداره مصر را به دست آنها سپردند. سلطه کامل بردگان سفید بر مصر در سال 1805 توسط نماینده سلطان عثمانی برافتاد. بعدها ناپلئون بناپارت نیز واحدی تحت نام ممالیک و با همان الگو در سپاه خود بکارگرفت. ممالیک سپاه ناپلئون در نبرد معروف اشترلیتز شرکت داشتند.


    آخرین ویرایش: شنبه 22 مرداد 1390 07:26 ق.ظ
    ارسال دیدگاه
  • دوشنبه 10 مرداد 1390 08:05 ب.ظ نظرات ()

    رمضان ماه آزادی و پیروزی است. برای بیش از یک میلیارد نفر از مردم جهان رمضان ماهی است ویژه، ماه خدا، ماه لگام زدن بر نفس و تذکیه باطن. رمضان ماه نهم از ماه های تقویم قمری اعراب است. کتاب مقدس مسلمین ،قرآن، در همین ماه نازل شده است. آخرین روز این ماه به عید سعید فطر ختم می شود. عیدی که با دستگیری کردن از فقرا ، نماز عید و دید و بازدید از نزدیکان و بستگان همراه است.

    اما ماه رمضان در تاریخ نظامی مسلمین هم نقش حساسی دارد. اولین درگیری نظامی واقعی بین مسلمین و کفار قریش ،جنگ بدر یا بدرکبری، در ماه رمضان اتفاق افتاد(17 رمضان سال دوم هجری). این جنگ اولین پیروزی نظامی مسلمانان و مهمترین قدمهای آنها برای ایجاد یک حکومت اسلامی در شبه جزیره عرب محسوب می شود. آماده سازی های مسلمین دربرابر هجوم احزاب در جنگ خندق در ماه رمضان (سال پنجم هجری) صورت گرفت هر چند که عملیات نظامی در ماه شوال روی داد.

    غزوه بنی مصطلق ( برعلیه یهود در سال پنجم هجری) و فتح مکه نیز در ماه رمضان روی دادند(20 رمضان سال هشتم). فتح مکه مهری بر پایان قدرت شرک قریش بود و پس از آن مشرکین در تمام عربستان در لاک دفاعی فرورفتند و اسلام هر روز فتحی نو می آفرید.

    غزوه تبوک نیز در ماه رمضان واقع شده بود. غزوه تبوک زورآزمایی با بیزانس و متحدین عربش در حاشیه جنوبی اردن امروزی بود که به یک مانور نظامی توسط مسلمین در دورترین مرزهای آن روز مدینه انجامید.

    92 سال پس از هجرت ودر زمان خلفای اموی اندلس در ماه رمضان توسط مسلمانان گشوده شد. در همین ماه بود که نهایتا فرانکها توانستند پیشرفت مسلمین در خاک اروپا را در نبرد تورس سد کنند(اول رمضان 114 هجری)، نبردی که از جانب تاریخ نگاران مسلمان به معركة بلاط الشهداء معروف شده است.

    فتح بعلبک توسط بزرگ سردار مسلمین در طی جنگهای صلیبی ،صلاح الدین ایوب، نیز در ماه رمضان انجام شد(14 رمضان 570 هجری).نبرد عین جالوت برای مسلمانان همان نقشی را بازی کرد که نبرد تورس برای اروپاییان(24 رمضان 658 هجری). در این نبرد بالاخره یک سپاه مسلمان توانست سپاه مغول را در آستانه فلسطین متوقف کند و پس از آن دیگر هیچگاه مغولها نتوانستند در بلاد مسلمین لشکرکشی موفقی را اجرا کنند. چند سال پس از واقعه عین جالوت فرمانده مسلمانان در آن جنگ توانست انطاکیه را از دست صلیبیون خارج کند و به حضور آنها در خاک فلسطین خاتمه بخشد. فتح انطاکیه توسط مسلمانان نیز در ماه رمضان روی داد(سال 666هجری).

    اما آخرین واقعه های مهم نظامی که در ماه مبارک واقع شد جنگ 1973 اعراب و اسرائیل بود ،که به جنگ یوم کیپور هم معروف است. در روز دهم رمضان 1393 هجری سربازان مسلمان خطوط دفاعی اسرائیل را در جولان و کناره کانال سوئز در هم شکستند و برای اولین بار قدرت نظامی اسرائیل را زیر سوال بردند هرچند که در انتها به دلیل اشتباهات فرماندهان نظامی مصر و سوریه این جنگ هم به سود طرف اسرائیلی تمام شد.

     



    سربازان سوری در 1973

    همین طور عملیاتهایی که در جنگ تحمیلی 8 ساله صورت گرفت از جمله عملیات رمضان که اولین نبرد نیروهای ایرانی در خاک عراق بود در شب 21 رمضان مطابق 23 تیرماه 1361شمسی توسط نیروهای ایرانی به قصد انهدام نیروهای عراقی و تصرف 1600 کیلومتر مربع از خاک عراق برای داشتن موضع برتر برای پایان دادن به جنگ و اعلام مواردی که در قطعنامه گنجانده نشده بود اجرا شد. در مورد اهداف و احرای این عملیات سخن بسیار زیاد است و در این مقاله نمی گنجد. این عملیات با رسیدن به بعضی اهداف و ناکام ماندن در بعضی اهداف به پایان رسید.

     


    گردآوری: رضاکیانی موحد

     محمدحسین پاز

    در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.





    آخرین ویرایش: سه شنبه 17 آبان 1390 11:32 ق.ظ
    ارسال دیدگاه